سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 432

شده است و هم برای او طریقیت قائل شده است. به لحاظ اینکه یک مجتهدی یکی از خبرین متعارضین را اختیار کرده و دیگری را مجتهد دیگر اختیار کرده است، هر دو عنوان طریقیت پیدا کرد و این به همان فرض اول برگشت می کند.

اینجا سیدنا الاستاذ الاعظم الامام(ره) یک راهی را طی فرموده اند که این راه را برای شما عرض می کنم و بعد اشکالی که به نظر من، بر این راه به نظر می رسد را هم خدمتتان عرض می کنم.

حکم جدید شارع در خبرین متعارضین

امام بزرگوار می فرمایند؛ این تخییر، در خبرین متعارضین نه عنوان اصل عملی و حکم ظاهری دارد و نه به عنوان یک مطلب جدید مطرح است. اصلا یک حکم جدیدی نیست که ما فکر بکنیم که ماهیت این حکم چیست؟ می فرمایند؛ مسأله این طور است؛ همان طوری که در مسأله حجّیّت خبر واحد بحث شد ادله مختلفی برای حجّیّت خبر واحد اقامه کرده اند، لکن مهمترین دلیل و دلیل خالی از مناقشه، همان مسأله بنای عقلا بود. بنای عقلا بر این است که به خبر ثقه در امور دنیوی خودشان و در مسائل مورد ابتلای خودشان ترتیب اثر می دهند، شارع هم از این طریق و از این سیرۀ مستمرۀ عند العقلاء در رابطه با شرعیات ردعی نکرده است. یعنی شارع امضا کرده است که همان طوری که عقلا در امور دنیوی خودشان و در مسائل مربوط به معاش و زندگانی خودشان، خبر ثقه را مورد ترتیب اثر قرار می دهند، در مسائل مربوط به معادشان که عبارت از مسائل تکلیفی و فرعی و فقهی است، این روش مورد امضا است و گفته؛ همان طوری که می گویند: اگر یک نفر ثقه ای از قول محترمی مطلبی را به شما نقل کرد، شما «بما انّکم من العقلاء» به این خبر ثقه، ترتیب اثر می دهید، در مسائل مذهبی هم همین است. اگر زراره ثقه از امام صادق(علیه السلام) نقل کرد که مثلا نماز جمعه واجب است، همان روش را شما در شرعیات هم پیاده کنید. شارع این معنا را در محیط شرعیات امضا کرده است.

اما در مسأله تعارض، عقلا حکم به تساقط می کنند. اگر دو نفر از قول یک محترمی، دو حرف متناقضی نقل کردند، اینجا عقلا به قول هیچ کدام ترتیب اثر نمی دهند. عقلا تعارض را در خبرین ثقه، موجب تساقط می دانند اما شارع اینجا راهش را از عقلا جدا