سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 470

وجود دارد، اما بعد از آنکه یکی از دو راه را انتخاب کرد، و مشغول حرکت شد، دیگر عنوان تحیر باقی نیست. لذا در ابتدا به نظر می آید که اگر موضوع حکم به تخییر، عنوان متحیر بما هو متحیّر باشد، اینجا دیگر قضیۀ متیقنه و قضیۀ مشکوکه اتحاد ندارد، و استصحاب جریان ندارد.

بالاتر از این، و روشنتر از این، آن احتمال چهارمی است که مرحوم شیخ بزرگوار انصاری«قدس سره» بیان فرمودند: که بگوییم موضوع برای حکم به تخییر، «من لم یختر أحد الخبرین» آن است که هنوز اختیار نکرده است، انتخاب نکرده است یکی از دو خبر را، بعد از آنکه اختیار و انتخاب تحقق پیدا کرد، دیگر این موضوع منتفی شد. الان دیگر موضوع باقی نیست، الان قضیۀ متیقنه با قضیۀ مشکوکه اتحاد ندارد، دیگر چگونه ما می توانیم استصحاب تخییر را جاری بکنیم؟ موضوع تخییر«من لم یختر أحد الخبرین» بود، الان قضیه عوض شد، الان مجتهد در شرائطی است که«اختار أحد الخبرین، و أفتی بأحدی الخبرین، عمل بأحد الخبرین»، چطور استصحاب تخییر جاری بشود؟

(سؤال... و پاسخ استاد:) نه احتمال اول اصلا عنوان مکلف است، و ظرف هم عدم العلم است، نه عدم اختیار أحد الخبرین، بین عدم العلم و عدم الاختیار مباینت خیلی روشنی است، مجتهد بعد الاختیار هم عدم العلمش به قوت خود باقی است، هنوز هم نمی داند که کدام حق است، اما من لم یختر أحد الخبرین این دیگر به علم ارتباط ندارد، این به اختیار و عدم اختیار ارتباط دارد، بعد از آنکه اختیار کرد، بحسب ظاهر دیگر موضوع از بین رفت، دیگر چه چیز را شما می خواهید استصحاب بکنید؟ قضیۀ متیقنه شما این بود«من لم یختر فهو مخیّر»، اما الان می خواهید حکم به ابقای قضیۀ دیگری بکنید، بگویید«من اختار فهو ایضا مخیّر»، این با استصحاب درست نمی شود این قضیه دو تا قضیه شد، تغیر بین القضیتین تحقق پیدا کرد.

علت قصور اخبار تخییر از تخییر استمراری

پس به حسب ظاهر مسأله این طور است و لذا ظاهرا مرحوم شیخ همانطوری که اخبار تخییر را قاصر از دلالت بر تخییر استمراری می داند، همینطور در مورد استصحاب