سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 482

است. یک فرض برزخی هم ما پیدا کردیم یک فرضی که برزخ بین دو فرضین است، شما می دانید که ما به حسب سلسله مراتبی که در حدیث گذراندیم، اجمالا دو مرحله برای حدیث وجود داشته: یک مرحله، مرحلۀ جوامع اولیه بوده یعنی شاگردان امام صادق و امام باقر(علیهما السلام) که اینها روایاتی را از این دو امام یا ائمۀ بعدی می گرفتند و در کتابهای خودشان ثبت می کردند که از آنها به اصول اولیه و جوامع اولیه تعبیر می شود؛ حالا تعدادش چهار صد تا بوده کمتر بوده یا بیشتر بوده آن یک بحث دیگری هست، ولی مرحلۀ اول تدوین حدیث مرحله ای است که آن کتبی که در آن احادیث جمع می شده به عنوان جوامع اولیه بوده است.

جوامع بعدی هم که کتابهای چهارگانه ای است که الان در اختیار ما هست عبارتند از:

کتاب(کافی) مرحوم کلینی و کتاب(من لا یحضره الفقیه) مرحوم صدوق و کتابین (تهذیب) و(استبصار) شیخ طوسی، اینها جوامع ثانویه هستند این جوامع ثانویه اکثرا از همان جوامع اولیه روایتی را نقل می کنند مثلا یکی از جوامع اولیه کتاب حسین ابن سعید اهوازی معروف است که حسین ابن سعید از روات دارای کتاب بوده و در جوامع بعدی از کتاب حسین ابن سعید اهوازی روایاتی نقل شده، حالا اگر ما به این مسأله برخورد کردیم و دیدیم که شیخ کلینی در کتاب کافی از همین کتاب حسین ابن سعید اهوازی نقل می کند که مثلا امام صادق(صلوات الله علیه) فرمود: نماز جمعه واجب است، همین روایت را در استبصار یا تهذیب می بینیم شیخ طوسی از همین کتاب حسین ابن سعید اهوازی نقل می کند از امام صادق(صلوات الله علیه) که نماز جمعه واجب نیست، مأخذ کلینی و شیخ طوسی هر دو کتاب حسین ابن سعید اهوازی است، منتهی کلینی از این کتاب وجوب نماز جمعه را نقل می کند و شیخ طوسی از همین کتاب با همان خصوصیات عدم وجوب نماز جمعه را نقل می کند، اینجا ما چه کنیم؟ آیا اینجا هم مسألۀ تخییر پیاده می شود یا اینجا مسألۀ تخییر پیاده نمی شود؟

ریشۀ اختلاف در نقل روایات

اینجا اگر ما این اختلاف را بدانیم استناد به کتاب حسین ابن سعید اهوازی دارد یعنی