سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 501

دو روایتی که در باب تخییر وارد شده است، را مقید کنیم به آنجایی که این دو سه تا مرجح وجود نداشته باشد که اگر تقیید کردیم به آنجایی که این دو سه تا مرجح وجود ندارد، این حمل بر فرد نادر است؟ این تصرف در اطلاق روایات تخییر به نحو غیر قابل قبول عند العقلاء است؟ پیداست که مسأله این طور نیست، این ادعایی است و ما باید جامع ترین روایتی که در باب مرجحات وارد شده است که عبارت از مقبوله عمر ابن حنظله است، با دقت ملاحظه کنیم، ببینیم که مجموعا ازاین روایت چند چیز به عنوان مرجح در باب روایتین استفاده می شود؟ لذا فعلا بحث ما تمرکز در مقبوله عمر بن حنظله پیدا می کند. همانطوری که دیروز عرض کردم این مباحثی که ما الان در آن وارد هستیم، از اهم مسائل اصولیه و بالاترین مسائل اصولیه در رابطه با فقه همین مسائل است و لذا خیلی باید با دقت ما این مسائل را بررسی کنیم ان شاء الله.

بررسی روایت مقبوله ابن حنظله

مقبوله ابن حنظله در جلد 18، وسائل، در کتاب القضاء، ابواب صفات القاضی، باب 9، حدیث اول، این مقبوله را به اصطلاح مشایخ ثلاثه روایت کرده اند، هم کلینی در کتاب کافی و هم صدوق و هم شیخ طوسی«علیهم الرحمه» این روایت را نقل کرده اند، طریق شیخ کلینی این است، محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیی عن محمد بن الحسین عن محمد بن عیسی عن صفوان بن یحیی، عن داود بن الحصین، عن عمر بن حنظله، اشکال مهمی که به این روایت شده است، اشکال روی خود عمر بن حنظله است، که عمر بن حنظله می گویند: مدح و قدحی درباره او وارد نشده است و معلوم نیست که آیا ثقه هست یا ثقه نیست؟ و لذا اسم این روایت را مقبولۀ ابن حنظله قرار داده اند که عنوان مقبوله معنایش این است: روایت نه صحتی در آن وجود دارد و نه عنوان موثقه بر آن منطبق است، و نه حتی عنوان حسنه بر آن انطباق دارد، بلکه روایتی است که فی نفسه قابلیت حجیت و اعتبار ندارد، اما علما این را قبول کرده اند یعنی کانّ مشهور برطبق این روایت عمل کرده اند، مشهور استناد به این روایت کرده اند، اینجا ممکن است کسی بگوید: همین استناد مشهور به این روایت ضعف این روایت را جبران می کند، ولی این