سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 506

است که در دو سه جای این روایت وسائل تقطیع کرده است، و یک تکه هایی را نقل نکرده است، درحالی که آن تکه ها در فهم مراد از روایت کاملا نقش دارد، و این یکی از اشکالات بر صاحب وسائل است، که مرحوم آقای بروجردی(اعلی الله مقامه) هم مکرر این مسأله را اشاره می فرمودند، که در یک کتاب روایت لااقل در یک جای از این کتاب باید تمامی روایت«من اوّلها الی آخرها» نقل شود، و در مباحث دیگری اگر ارتباط با این روایت پیدا می کند اشاره کنند به این روایت، اما همینطور بیایند یک تکه اش را حذف کنند، آن هم به خیال اینکه این یک تکه هیچ دخالتی ندارد، بعد که انسان مراجعه می کند، دقت می کند، می بیند این یک تکه خیلی دخالت دارد، مثل همین تکه ای که در این قسمت اول در وسائل افتاده است، و کاملا ما را راهنمایی می کند به یک معنایی در روایت، برخلاف آنچه که بعضی از بزرگان قائل شدند. «قال سئلت ابا عبد الله(علیه السلام) عن رجلین من اصحابنا یکون بینهما منازعه فی دین او میراث»، دیگر بعدش را صاحب وسائل اینجا انداخته است، می گوید: «الی ان قال»، سه چهار سطر را می گذراند، «فکیف یصنعان».

حالا اصل روایت این است، می گوید: دو نفر از اصحاب ما، یعنی از شیعیان، از امامیه «یکون بینهما منازعه فی دین او میراث»، در رابطۀ با یک دینی یا ارثی بینشان منازعه بود، دعوا و تخاصم بود، «فتحاکما الی السلطان او الی القضات»، اینها تحاکم کردند، یعنی رفع محاکمه کردند به سلطان یا به قضات. این منازعه ای که بین اینها در دین یا میراث بوده است این چه نوع منازعه ای بوده است؟ آیا منازعه ای که معمولا بین مدعی ها و منکرها تحقق دارد، که منازعۀ بین متخاصمین معمولا در رابطۀ با شبهات موضوعیه است، این می گوید که این فرش به ارث به من رسیده است، دیگری می گوید: نه به تو نرسیده است به من رسیده است، مالک این فرش بالوراثه من هستم، آن می گوید: مالک این فرش بالوراثه من هستم. یا تنازع در دین معمولا تنازع در شبهۀ موضوعیه است، او می گوید: من هزار تومان از شما می خواهم، شما می گویید: نه چیزی از من نمی خواهی، این منازعه ها و مخاصمه ها معمولا منازعه و مخاصمۀ در مسائل موضوعی است، اما تنازع در شبهۀ حکمیه، یعنی یک مسأله ای محل بحث شود، یک مسأله ای محل داد و قال