سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 531

اجماع است، بفرمایند: نه، این شهرت در این تعبیر شهرت لغوی است، شهرت لغوی همان است که در تعبیرات به کار می رود، می گویند: «فلان شهر سیفه»، فلان شخص شمشیر خودش را آشکار کرد. «شاهر السیف» یعنی آشکارکنندۀ شمشیر، شهرت به معنای لغوی به معنای وضوح است، به معنای روشن بودن و آشکار بودن است، و اگر ما شهرت را به این معنا معنا کردیم، همه تعبیرات به حسب ظاهر درست درمی آید، از طرفی«مجمع علیه عند اصحابک» یعنی همه نقل کرده اند، همه روایت کرده اند، آنهایی که اهل روایت هستند. تعلیل هم درست درمی آید«فانّ المجمع علیه لا ریب فیه» یک خبری را که همه نقلش کردند، همۀ روات بالاتفاق از امام نقل کرده اند، پیدا است که در چنین خبری هیچ تردیدی وجود ندارد، هیچ شک و شبهه ای وجود ندارد، و در حقیقت این خبر معلوم الصدور است، خبری را که تمام روات نقلش کرده باشند، «هذا الخبر لا ریب فیه و معلوم الصدور».

پس«فان المجمع علیه لا ریب فیه» هم درست درمی آید، و از آن طرف، «لیس بمشهور عند اصحابک» حمل بر معنای لغوی شهرت می شود که معنای لغوی شهرت همان وضوح و آشکار بودن است که مساوق با علم و قطع به صدور است، و در حقیقت مساوق با اتفاق است. استدلال به تثلیث امور هم در حقیقت درست درمی آید، برای اینکه آن خبری که همه نقلش کرده اند و معلوم الصدور است، او دیگر«امر بین رشده» است، آن خبر مقابل، کلام ایشان - به این معنا تصریحی ندیدم، - با هر دو وجه می سازد، که هم داخل در«بیّن غیه» باشد و هم داخل در«امر مشکل یرد حکمه الی الله و الرسول».

امکان صدور دو خبر مختلف و معلوم الصدور

مهمتر اینکه این«فان کان الخبران عنکم مشهورین» این علم به صدور و اتفاق بر نقل با دو تا روایت سازش دارد، ممکن است دو روایت مخالف و مختلف را همۀ اصحاب نقل کرده باشند، و حتی علم به صدور آنها داشته باشیم، هر دو معلوم الصدور است، لکن هر خبر معلوم الصدوری، معنایش این نیست که موافق با رأی واقعی امام است، ممکن است یک خبر معلوم الصدور تقیه صادر شده باشد. همۀ اصحاب هم نقل کردند، آدم