سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 535

شهرت روایتی را در مقبولۀ ابن حنظله نمی پذیریم، و ثانیا اجماع را ما به معنای اتفاق کل نمی توانیم معنا بکنیم، به قرینه اینکه«فان کان الخبران عنکم مشهورین» در لسان راوی فرض شده است، و امام هم اصل این فرض را تقریر فرموده است و به راوی نفرموده است که این فرض باطل چیست که تو می کنی و امکان ندارد که تحقق پیدا کند.

کلام حضرت امام(ره) در حمل اجماع بر شهرت فتوائیه و اشکال استاد

در نتیجه شهرت شد آن هم شهرت فتواییه، تا اینجا امام بزرگوار مد ظله موافق هستند و تأیید می فرمایند، اما از اینجا به بعد مسأله ای را که ایشان ذکر می کنند و به نظر من این مسأله ناتمام است، ابتدا مقدمه ای را من عرض کنم، ببینید سیاق این راهی را که امام طی می کند مسألۀ تثلیث امور اگر در یک جایی مطرح شد، این خودش یک معنای طبیعی است که روی سومی آن نظر است، اگر روی سومی هیچ نظری نباشد این تثلیث چه دخالتی دارد؟ نه، «انما الامور امران»، سومی چه نقشی دارد؟

جایی مسألۀ تثلیث ذکر می شود و روی تثلیث تکیه می شود که با سومی کار داشته باشیم، مخصوصا در روایت دو نکته در این رابطه است که به نظر من مورد عنایت امام بزرگوار واقع نشده است، یکی این که خود امام تأییدا لتثلیثه، تثلیث رسول خدا را پیش می کشد، پشتوانه می آورد برای تثلیث خودش، و این نکتۀ دوم این است، وقتی تثلیث رسول خدا را امام مطرح می کند، می فرماید: «حلال بیّن»، خوب حلال بین حکمش چیست؟ روشن است دیگر، «حرام بیّن»، این حکمش چیست؟ این هم که حکمش روشن است، «و شبهات بین ذلک»، می رود در حکم شبهات، رها نمی کند، خصوصیت شبهات این است، اگر کسی شبهات را اجتناب کرد، نجات پیدا کرده است، اگر کسی دنباله روی شبهات کرد«وقع فی المحرمات، هلک من حیث لا یعلم»، می بینیم روی این سومی خلاصه تهدیدآمیز مسأله بیان می شود، آیا با توجه به اینها ما می توانیم این حرف را بزنیم، که خوب امام بزرگوار فرمودند، فرمودند: اینکه امام می فرماید: «فان المجمع الیه لا ریب فیه» یعنی خبری که موافق با شهرت فتواییه است، این لا ریب فیه است و خبر شاذ«لا ریب فی بطلانه» است، می گوییم: این«لا ریب فی بطلانه» را شما از کجا بیرون