سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 548

صورت های مختلف مرجح نبودن شهرت

اما آنجایی که دو خبر متعارض داشته باشیم، که هیچ کدام شهرت نداشته باشد، آیا از این روایت مرجحّیت این دو تا مرجّح را استفاده کنیم یا نه؟ ممکن است کسی این اشکال را بکند که این اشکال شده است، لکن باز این شبهه جواب دارد، جوابش این است که این ارجاع به موافقت کتاب و مخالفت عامه در مورد خبرین مشهورین نه برای این است که«هذین الخبرین مشهورین»، نه، برای این است که شهرت را نتوانستیم به عنوان مرجّح پیدا کنیم، وقتی که انسان شهرت را نتوانست به عنوان مرجّح پیدا بکند، پیدا نکردن شهرت به عنوان مرجّح دو صورت دارد: یک صورت این است که هر دو خبر مشهور باشند، یک صورت این است که هیچ کدام شهرت نداشته باشد، آیا این ارجاع به موافقت کتاب و مخالفت عامه روی این عنوان مبتنی نیست، که چون دست شما از مسألۀ مرجحیّت شهرت کوتاه شده است، حالا بروید سراغ موافقت کتاب و مخالف عامه، یا اینکه نه ما جمود بکنیم حتما در آنجایی که دو خبر متعارض هر دو واجد شهرت باشند مسألۀ ارجاع به موفقت کتاب و مخالفت عامه مطرح است، ظاهر این است که همان طوری که در اصل شهرت مسألۀ قضا مطرح نبود و مسأله به صورت کلی مطرح شده بود، در این رابطه هم مسأله این است، «فان کان الخبران عنهم مشهورین» شاید خود ابن حنظله هم نمی خواهد روی همین عنوان تکیه کند، مقصودش این است که اگر یک جایی پیدا کنیم که دست ما از ترجیح به شهرت کوتاه شد، منتهی در کوتاه شدن دو مصداق دارد، یک مصداقش«ثبوت شهرت لکلا الخبرین»، یک مصداقش این است که اصلا شهرتی در رابطۀ با هیچ روایت وجود نداشته باشد.

لذا این مناقشه قابل رفع است که کسی بگوید این مسأله ترجیح در مورد خصوص خبرین مشهورین مطرح است، و از طرفی هم کسی قائل به فسخ نشده در این رابطه، اگر موافقت کتاب و مخالفت عامه به عنوان مرجّح مطرح است مطلقا مطرح است، می خواهد خبرین متعارضین هر دو شهرت داشته باشد، یا هر دو فاقد شهرت باشد.

(سؤال... و پاسخ استاد:) حالا باید معنا کنیم موافقت و مخالفت با کتاب را، یک سری