سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 551

مراد از شهرت جابر ضعف سند

اما مرحوم حاجی نوری(اعلی الله مقامه الشریف) در کتاب مستدرک الوسائل از این کتاب روایت نقل می کند. علاوه بر ضعف سند، روایت مرفوعه هم است، سند متصلی تا زراره ندارد، بین زراره و راوی بعدی واسطه یا وسائطی وجود دارد، منتهی مرحوم شیخ انصاری(اعلی الله مقامه الشریف) در کتاب رسائل وقتی که این روایت را نقل می کنند، - البته اعتراف می فرمایند به اینکه سند این روایت ضعیف است - لیکن دنبال این هستند که یک جابری برای ضعف سند درست کنند، و لذا می فرمایند: عمل اصحاب به این روایت، ضعف سند این روایت را جبران می کند، و در حقیقت فتوای مشهور و عمل مشهور به این روایت جابر ضعف سند این روایت است، درحالی که آن شهرتی که جابر ضعف است همانطوری که از خود مقبولۀ ابن حنظله استفاده می شود به مناسبت«فان المجمع علیه لا ریب فیه»، آن شهرت بین قدمای اصحاب است، یعنی آنهایی که در عهد امام هستند یا«قریب العهد بالامام» هستند.

اما اگر مسأله ای در زمانهای متأخر شهرت پیدا کرد، آمدند برطبق همین روایت عوالی اللئالی فتوا دادند، دیگر آن توجیهی که ما در«المجمع علیه لا ریب فیه» می کنیم جریان ندارد، ولو اینکه ما لا ریب فیه آن را اضافی فرض کردیم، اما همین لا ریب فیه اضافی هم در شهرت بین متأخرین هیچ وجود ندارد، و شهرت بین متأخرین اصلا محل بحث نیست، اینکه شما در اصول می بینید بحث می کنند که آیا شهرت فتوائیه فی نفسه حجیت دارد یا ندارد این اصلا محل بحث همان شهرت بین القدما است، به لحاظ اینکه اینها«قریب العهد بالامام(علیه السلام)» هستند، «قریب العهد بفتوی الامام(علیه السلام)» هستند و اینها به لحاظ نزدیکی و به لحاظ اینکه مدارک در اختیارشان هست، نوعا آشنا هستند به مذاق امام و به فتوای امام. و الا شهرت بین المتأخرین هیچ فایده ای بر آن بار نشده است، نه کسی احتمال حجیتش را«من حیث الذات» می دهد و نه در مقام ترجیح نقشی می تواند داشته باشد، و نه در مقام عمل عنوان جابریت می تواند داشته باشد، لذا مرفوعۀ زراره را به لحاظ سند ما نمی توانیم مورد اعتبار و اعتماد قرار بدهیم، اما اگر از نظر سند قطع نظر