سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 566

است، لکن در مقام معارضه تأخر پیدا می کند. آن که نمی خواهد یک چنین مفهومی را دلالت داشته باشد. طائفۀ دوم می گوید هر کجا مخالفت بود شما آن مخالف را بکوب، و این منافات ندارد که یک نوع از انواع مخالفت که مخالفت به تباین است، حسابش قبل از آن که به مسألۀ ترجیح برسد، تصفیه شده است، نه اینها باهم منافاتی ندارد، در عین اینکه او ذاتا حجیت ندارد به قرینۀ طائفۀ اولی، اما این مانع نمی شود که این داخل در اطلاق طائفۀ دوم قرار بگیرد، برای اینکه برای طائفۀ دوم مفهومی ثابت نیست. او می خواهد بگوید در مقام معارضه مخالف باید کنار گذاشته بشود. آیا می توانیم به این شخص بگوییم که ما یک نوع مخالف داریم که اگر معارضه هم نداشت کوبیده می شد؟ این مخالفت با این بیان طائفۀ دوم دارد؟ یا اینکه نه در حقیقت مثل مثبتین می ماند که بینشان هیچگونه مخالفت و تضاد زبانی و بیانی وجود ندارد. وقتی که اینطور شد مسأله خیلی روشن می شود که ما«موافقه الکتاب» را به معنایی که حتی در مقابل عموم و خصوص مطلق واقع بشود، این را به عنوان یکی از مرجحات خبرین متعارضین مطرح کنیم و شاهد ما هم این طائفۀ ثانیه باشد و هیچگونه مخالفتی بین طائفۀ ثانیه و طائفۀ اولی وجود ندارد. این دربارۀ مسألۀ مخالفت کتاب.

مراد از مخالفت و موافقت عامه

در مسألۀ مخالفت عامه و موافقت عامه هم تصادفا دو دسته روایات وجود دارد: شبیه همین مسألۀ مخالفت کتاب و موافقت کتاب یک سری از روایات و یک طائفه ای از روایات مفادشان این است که هر روایتی که موافقت با فتوای عامه داشته باشد، ولو اینکه معارض هم نداشته باشد ولو اینکه رقیب هم نداشته باشد این از ائمه(علیه السلام) صادر نشده است. اما طائفۀ دوم آنهایی است که مسألۀ مخالفت عامه را به عنوان مرجح در مورد خبرین متعارضین مطرح کردند، می گویند اگر دو خبر متعارض شد، یکی از آنها موافقت با عامه داشته باشد و دیگری مخالف آن، مخالف تقدم بر موافقت عامه دارد. اینها هم روایات متعددی است، من از هرکدام از این دو طائفه، یک روایتش را به عنوان نمونه می خوانم.