سیری کامل در اصول فقه: دوره ده ساله دروس خارج اصول محمد فاضل لنکرانی جلد 16 صفحه 574

نیست، بلکه عنوانش عنوان این است که این محل ریب، محل شک، محل تردید، عرض می کردیم که این«ان المجمع علیه لا ریب فیه»، «لا ریب فیه» اضافی است. مرحوم شیخ هم تصریح به این معنا می فرماید، که این لا ریب فیه، لا ریب فیه اضافی است. یعنی وقتی که خبر مشهور را ما در برابر خبر شاذّ ملاحظه می کنیم، و این دو تا را نسبت سنجی می کنیم، به این نتیجه می رسیم که ریبی که در خبر شاذّ وجود دارد، در خبر مشهور وجود ندارد. یعنی به اضافۀ به خبر شاذّ، خبر مشهور لا ریب فیه است. والاّ اگر فی نفسه شما بخواهید خبر مشهور را ملاحظه بکنید، با اینکه مطابق با شهرت است، با اینکه شهرت فتوائیه موافقت با او دارد، اما نمی تواند انسان صددرصد یقین به صحت او پیدا بکند، یقین به اینکه نظر امام و حکم الله مطابقت با مشهور دارد، چنین یقینی در کار نیست.

ضابطۀ کلی در تعدی از مرجحات منصوصه با توجه به لا ریب فیه

اگر ما این طور معنا بکنیم، که معنا کردیم؛ ازاین روایت یک قاعدۀ کلی استفاده می شود، یک ضابطۀ کلی به دست می آید، و آن این است که دو خبر متعارض اگر یکی از آنها یک مرجحی داشته باشد؛ حالا هر مرجحی می خواهد باشد، غیر از این مرجحات منصوصه اگر این مرجح این عنوان را به این خبر بدهد، که خبر ذات ترجیح در مقایسۀ با خبر فاقد ترجیح، لا ریب فیه است، حالا لازم نیست که لا ریب فیه آن ناشی از مجمع علیه باشد، اما خود ما مسألۀ اصدقیت را پیش می کشیم و می گوییم، اگر احد الروایین اصدق از دیگری شد، احد الراویین افقه از دیگری شد، آیا این افقهیت اقتضا نمی کند که خبر این در مقایسۀ با مقابلش که فیه ریب و فیه تردید، فاقد آن ریب و فاقد آن تردیدی که در مقابلش وجود دارد، باشد؟ ما از همین ان مجمع علیه لا ریب فیه بیاییم این معنا را استفاده بکنیم، این نکته را به دست بیاوریم، آیا ما می توانیم به این تقریب از این استفاده بکنیم و بگوییم بله فان مجمع علیه لا ریب فیه قاعدۀ و ضابطۀ کلی دست می دهد، می توانیم این استفاده را بکنیم، به نظر بدوی می شود استفاده کرد؟

بله، می شود چنین استفاده کرد، برای اینکه این مجمع علیه بودن خصوصیتی ندارد، این موضوعیتی ندارد، آنچه که ملاک است لا ریب فیه است، آن هم لا ریب فیه اضافی نه