حکایات منبر صفحه 175

امام باقر علیه السلام فرمود: ((سمرة بن جندب)) در محوطه ای که متعلق به یکی از انصار بود، درخت خرمای باروری داشت که راه ورود به آن محوطه ، از خانه مسکونی همان مرد انصاری بود. سمره برای آن که به درخت خود سرکشی کند، بدون اجازه وارد آن خانه می شد و به محوطه می رفت . آن مرد انصاری که از عمل سمره ناراحت شده بود از وی خواست که هر بار قبل از ورود به منزلش اجازه بگیرد.

ولی سمره به درخواست او توجهی نکرد و همچنان بدون اجازه وارد منزل می شد. مرد انصاری برای شکایت نزد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آمد و جریان را به عرض رساند.

حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم ، سمره را احضار کرد و گفته های شاکی را به اطلاعش رساند و صریحا فرمود:

((هر وقت خواستی از منزل انصاری عبور کنی ، اجازه بگیر!)) سمره از اطاعت امر رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نیز ابا کرد و از قبول استجازه سر باز زد. حضرت با مشاهده این وضع پیشنهاد کرد که درخت خود را بفروشد و ضمنا برای آن که او را در انجام معامله تشویق فرماید، قیمت آن را به چند برابر بالا برد و سرانجام فرمود: ((به هر مبلغی که مایل هستی ، آن را واگذار کن !)) سمره از معامله درخت نیز خودداری کرد و برای فروش آن هر چند به چند برابر قیمت حاضر نشد. سپس حضرت او را به جنبه معنوی متوجه کرد و در مقابل استجازه یا فروش درخت به وی وعده پاداش اخروی داد، ولی سمره باز هم نپذیرفت .

فقال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم لاءنصاری اذهب فافعلها و ارم بها الیه فانه لا ضرر و لا ضرار؛(2)

در این موقع رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به مرد انصاری فرمود:

((برو درخت را از ریشه در آور و نزد وی بینداز که اسلام دین ضرر نیست و قانون آسمانی آن ، اجازه ضرر زدن ابتدایی یا انتقامی به کسی نمی دهد.))

با تحلیل این قضیه و توجه به نکات آن به خوبی روشن می شود که طبق مقررات اجتماعی اسلام ، افراد جامعه در اعمال آزادی های فردی خود تا جایی مجازند که به آزادی دیگران ضرر نرسانند.

اینک توضیح مطلب :

1. مردی از انصار در مدینه مالک محوطه ای است که خانه مسکونی اش در مجاورت آن قرار دارد و راه ورود به محوطه منحصرا از آن منزل است .