حکایات منبر صفحه 194

رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اسم بد افراد و همچنین اسم بد بلادی را که مردم از انتساب به آن ناراحت بودند به اسامی خوبی تغییر می داد و از این راه شخص صاحب اسم یا سکنه آن شهرستان را از فشار عقده حقارت خلاص می کرد.

عن جعفر عن آبائه علیهم السلام اءنّ رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم کان یغیّر الاسماء القبیحة فی الرجال و البلدان ؛(1)

امام صادق علیه السلام فرمود که رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اسماء قبیح مردم و بلاد را تغییر می داد.

عمر دختری داشت که نامش عاصیه بود، یعنی گناهکار و رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم آن اسم را تغییر داد و او را جمیله ، یعنی زیبا نام گذاری کرد.

زینب دختر ام سلمه ، اسمش ((برة)) بود که یعنی نیکوکار. از این کلمه استشمام خودستایی و خودپسندی می شد و کسانی درباره آن زن می گفتند که با این اسم می خواهد، ادعای پاکی نماید. برای این که مورد تحقیر و بی احترامی مردم واقع نشود، رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم اسم او را به زینب تغییر داد.

در خانواده های عرب قبل از اسلام بسیرا معمول بود که فرزندان خود را به اسامی درندگان و گزندگان نام گذاری می کردند و این روش نامطبوع بعد از اسلام نیز در بعضی از خانواده ها کم و بیش مشاهده می شد.

احمد بن هیثم از علی بن موسی الرضا علیه السلام سوال کرد چرا اعراب ، فرزندان خود را به نام های سگ و یوزپلنگ و نظایر آن ها نام گذاری می کردند؟

حضرت در جواب فرمود: ((عرب ها مردان جنگ و نبرد بودند، این اسم ها را روی فرزندان خود می گذراند تا وقت صدا زدن در دل دشمن ایجاد هول و هراس نمایند.))(2)

با این که این قبیل اسامی ناپسند بین مردم بسیار عادی و معمول بود، ولی در مواقع تحقیر و توهین ، مانند حربه برنده ای به کار می رفت و هر یک ، دیگری را به وسیله نام زشتش توبیخ و ملامت نمی نمود.

نام یکی از روستاهای عشایر عرب جاریه بود. به طوری که لغت اقرب الموارد می گوید، یکی از معانی جاریه ، الحیة من جلس الافعی ، جاریة یک نوع ماری از جنس افعی است . جاریه مردی قوی و صریح اللهجه و با شخصیت بود. او و کسانش از حکومت ظالمانه معاویه ناراضی بودند و در دل نسبت به وی کینه و دشمنی داشتند. معاویه که بدبینی جاریه و کسانش را احساس کرده بود، تصمیم گرفت روزی در محضر مردم به وی توهین کند و نامش را وسیله تمسخر و تحقیر او قرار دهد.