- پیش درآمد 2
- اشاره 4
- فرق تحقیق با تتبّع 5
- معنای تحقیق 5
- ب: لازمهی تحقیق 5
- الگوی اهل تحقیق 6
- اهمیت تحقیق عالمانه 6
- ج: جایگاه تحقیق در عرصه رسالت حوزویان 6
- به نتیجه و ثمر نخواهد رسید 7
- برای ارایه ی دین 7
- پرورشگاه علم و تحقیق 7
- پایه و اساس 7
- تولید کتاب، انسان، مبلّغ و ... 8
- تحقیق مورد توجه و اهتمام بیشتر 8
- حجم عظیم 8
- تدارک فرصت و بالندگی 8
- رونق دادن به ذره ذرهی عمر هزاران انسان 9
- کار اول طلاب 9
- عمقی و محتوایی 9
- حوزه ی علمیّه، مرکز علم و تحقیق 9
- وظیفه و پاداش محقق 10
- لازمهی حوزهی علمیه 10
- کسب آمادگی لازم 10
- اشاره 11
- ابزارهای نو 12
- اصل در حوزه علمیّه 13
- ارزش گذاری پولی 13
- اساس پیشرفت 13
- اطلاع دقیق از فرهنگ جهانی 14
- انگیزه ی موفقیت 14
- اگر نباشد... 14
- اعتماد به نفس 14
- آینده نگری نیازها 15
- آزاد اندیش 15
- ایمان 15
- با خرج مالی کم 16
- باور عمومی 16
- با پول موازنه نشود 16
- بلند نظر، واقع بین و شجاع، صریح و با سعهی صدر 17
- بدون اخلاق 17
- بچه های مؤمن 17
- پشتیبانی مالی و عنوانی 18
- پاسخگویی به نیازهای روز جامعه 18
- پشتوانه ی آموزش 18
- پنج مأموریت و مسئولیت 19
- تقویت روحیه 19
- تکمیل کننده ی یک زنجیره 20
- جهت دهی 20
- جامعیّت 20
- خلأهای تحقیقی 21
- حفظ و بهره برداری 21
- دلگرمی 22
- روح پارسایانه ی بی عوض 22
- رأی مدیریت 22
- دوباره کاری های مضرّ 22
- سازمان دهی و جمع گرا 23
- زبان مناسب 23
- عنصر معنویت دینی 24
- عمل گرا و کارآمد 24
- گشودن آفاق جدید 25
- کارِ خیلی مهم 25
- کسب رتبه علمی 25
- کاربردی 25
- محوریت منافع شخصی 26
- مرکز تخصص یابی 26
- مطالعه و تحقیق 27
- منبع تغذیه 27
- نیازهای داخلی 28
- نیازهای کشور در تحقیقات تاریخی 28
- نوآوری و شگردهای دانشمندان 28
- نشاط 28
- یک اصل 29
- اشاره 30
- پروراندن محققان، بخش عمده کار حوزه 32
- تحقیق در مبانی خط امام (ره) 32
- تربیت محقق برای نوآوری در علوم حوزوی 32
- ضرورت بانک اطلاعات 33
- تریبون های آزاد 33
- توصیه به پایان نامه نویسی حوزوی 33
- نظام فراگیر درسی 34
- نیاز به محققین بیشتر حوزوی برای آینده 34
- نشستهای علمی 34
- نشریات و مجلات تخصصی 34
- مراکز متعدد تحقیقاتی 34
- وظیفهی حوزه علمیه 35
بدیهی است که ما هر مقدار که در زمینه ی آموزش عالی و تحقیق و گرم کردن فضای علم و پژوهش در کشور پیش برویم، کم است و هنوز راه طولانی ای در پیش داریم.(1)
اما راجع به مسئله ی علم و تحقیق، من این را عرض بکنم: کشور ما بدون حرکت در جاده ی گسترش دانش و گسترش پژوهش، امکان ندارد بتواند به نقطه ی مطلوب خودش دست پیدا بکند؛ مخصوص کشور ما هم نیست. کلید، دانش و پژوهش است.(2)
تولید علم و تحقیقات، حیات آینده کشور است.(3)
علم و تحقیق کلید قطعی پیشرفت کشور است.(4)
امروز دنیا تشنه ی شماست. شهرها، روستاها، دانشگاهها و ملت ما نیز همین طور است. تنها چیزی که می تواند پاسخگوی این نیاز باشد، کسب علم، تحقیق علمی و تفکّر است.(5)
ج: جایگاه تحقیق در عرصه رسالت حوزویان
الگوی اهل تحقیق
در آقای جعفری (ره) خصوصیات برجسته ای بود که به نظر من همه ی اینها برای نسل جوان و پژوهنده و اهل علم و تحقیق الگوست. ایشان آن وقتی که کارهای تحقیقی خودشان را شروع کردند، خیلی جوان بودند. البته من حدود سال های 34 و 35 بود که ایشان را شناختم. ایشان تازه از نجف آمده بودند و جوان و فاضل و اهل تحقیق و فعّال و پرشور و مورد احترام بزرگان ما – مانند آقای میلانی و بعضی از آقایان دیگر در مشهد – و نیز مورد احترام طلّاب بودند.
در ایشان واقعاً روح تحقیق و تفحص و نشاط و شور علمی مشاهده می شد. این روحیه، از دوران جوانی تا پایان عمر ادامه داشت. آن وقت ایشان تقریباً سی و چند ساله بودند. همه ی این شور جوانی، در کار علمی و فکری و بحث و نوشتن و تحقیق و مطالعه و این گونه کارها صرف می شد و البته حافظه ی فوق العاده و استعداد علمی ایشان هم به جای خود محفوظ بود. این حالت تا همین آخر هم ادامه داشت که این چیزی عجیبی است.(6)
اهمیت تحقیق عالمانه
من روی دو نکته، به خصوص می خواهم تکیه کنم: تحقیق و هنر. کار تحقیقی خیلی مهم است. کاری که از روی تحقیق و عالمانه باشد، حتی برای مردم عامی که عالم هم نیستند، ارزش و جاذبه ی بیشتری دارد. البته کار عالمانه به
1- بیانات در دیدار جمعی از استادان دانشگاههای سراسر کشور، سال 1382.
2- بیانات در بازدید از پژوهشکده ی رویان، سال 1386.
3- نشریه حکومت اسلامی، سال پنجم ، شماره 1، صفحات 7 - 10.
4- نشریه حکومت اسلامی، سال پنجم ، شماره 1، صفحات 7 - 10.
5- بیانات در دیدار روحانیون و طلاب ایرانی و خارجی در صحن«مدرسه ی فیضیه ی قم»، سال 1374.
6- در دیدار خانواده و مسئولان ستاد برگزاری مراسم ارتحال استاد علامه محمد تقی جعفری، 17/09/1377.