دانش فقه الحدیث صفحه 108

رجالی شیخ طوسی در تعدیل و توثیق مقدم دانسته اند و نجاشی را از شیخ طوسی اضبط شمرده اند.

بنا بر این که کتاب الاستبصار را دقیق تر و ضابطتر از کتاب تهذیب الاحکام بشماریم، وجه تقدیم تهذیب الاحکام بر الاستبصار می تواند چند جهت باشد.

1 - زیادی روایات تهذیب الاحکام نسبت به روایات الاستبصار؛

2 - تقدم زمانی تألیف تهذیب الاحکام بر الاستبصار و در غیر این صورت، باید کتاب الاستبصار را از نظر رتبۀ علمی بر کتاب تهذیب الاحکام مقدم بداریم. نام اصلی این کتاب، «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» است که آن را شیخ طوسی در موضوع علاج الحدیث و رفع تعارض بین روایات تألیف کرده و برین منظور، روایاتی را در آن گردآوری کرده که متعارض باشند و روایات غیر متعارض را در این کتاب نیاورده است.

«الاستبصار فیما اختلف من الاخبار»

همان طور که گفته شد کتاب الاستبصار چهارمین کتاب از جوامع روایی متقدمان است و اینکه کتاب، رتبۀ چهارم را دارد، بدان جهت است که:

1 - چون تهذیب الاحکام نسبت به الاستبصار بسیار مفصل است. تهذیب الاحکام در ده جلد می باشد؛ ولی استبصار، چهار جلد است. شیخ خودش در کتاب الاستبصار، مواردی را ارجاع به تهذیب الاحکام داده که در آنجا روایات بیشتری را گرد آورده ایم و از آن تعبیر به «کتابنا الکبیر» می کند.

2 - کتاب الاستبصار را از تهذیب الاحکام گرفته است، بیشتر روایات الاستبصار در تهذیب الاحکام وجود دارد و کمتر روایتی در الاستبصار یافت می شود که در تهذیب الاحکام وجود نداشته باشد؛ به همین جهت، الاستبصار را بضعه ای از تهذیب الاحکام نامیده اند.