دانش فقه الحدیث صفحه 113

ألف - ترجیح خبر به خاطر موافقت با قرآن واجماع واصول کلی شریعت؛ «... عن أبی عبداللّه علیه السلام قال سألته عن الرجل یکون معه اللبن أیتوضأ منه للصلاه؟ قال علیه السلام: لا. انما هو الماء والصعید».

شیخ طوسی در ذیل آن فرموده:

این خبر دلالت دارد هر چیزی که بر آن اسم آب اطلاق نشود، نمی توان با آن وضو گرفت و این مطلب موافق با ظاهر قرآن و اصول ثابت است و آنچه را که یونس از امام موسی بن جعفر علیه السلام درباره جواز وضو با آب گلاب روایت کرده، پذیرفته نیست؛ چون خبری است شاذ در نهایت شذوذ، اگر چه در کتابها تکرار شده؛ چون اصل آن به یونس بر می گردد و غیر از او، کسی آن را روایت نکرد و گروه امامیه، بر ترک عمل به ظاهر آن اجماع دارد.(1)

ب - ترجیح روایت به خاطر مخالفت اهل سنت و طرد آن به جهت موافقت اهل سنت؛ شیخ روایتی را به این مضمون نقل می کند: «شهیدی که جنازۀ او چند روز در معرکه جنگ مانده، باید غسل داده شود» پس می گوید: این روایات در مقابل روایات قبلی، قابل استناد نیست و موافق عامه می باشد.(2)

ج - ترجیح به خاطر کثرت روایت و شاذ بودن روایت معارض.

2 - جمع بین روایات با تصرف در یکی

1 - حمل بر استحباب؛ الاستبصار 232/1، 324، 118، 176، 314، 176.

2 - حمل بر کراهت؛ الاستبصار، 9/1، 25، 30، 393.

3 - حمل بر تقیه و خوف؛ الاستبصار، 235/1، 340، 341، 349.