- پیش گفتار 1
- اشاره 1
- فقه در قرآن 3
- فقه در سخنان رسول خدا 4
- فقه در اصطلاح 5
- شرح واژه «حدیث» 7
- اصطلاح فقه الحدیث 8
- اشاره 9
- 1 - معارج نهج البلاغه، 11
- شروح و شارحان نهج البلاغه 11
- 3. حدائق الحقائق فی شرح نهج البلاغه، 14
- 4. شرح نهج البلاغۀ 15
- 5. شرح نهج البلاغه، 17
- 6. فی ظلال نهج البلاغۀ. 19
- 7. شرح نهج البلاغه، تألیف علامه محمد تقی جعفری 22
- خصوصیات شرح نهج البلاغه 22
- اشاره 22
- اشاره 24
- 8. بهج الصباغه شرح نهج البلاغه، تألیف علامه محمد تقی شوشتری 24
- 1. الاخبار الدخیله 25
- اشاره 25
- 1. تصحیف در سند؛ 2. تصحیف در متن. 25
- 3. تحریف در سند؛ 4. تحریف در متن. 26
- 5 و 6. تقدیم و تأخیر در کلمات 27
- عوامل اضطراب: 28
- عوامل شناخت حدیث صحیح از معلول: 28
- اسباب شناخت تصحیفات: 29
- 2. قاموس الرجال 29
- اشاره 34
- 1. شرح اصول کافی ملا صدرای شیرازی 35
- اشاره 35
- اهتمام ملاصدرا به سند روایات و راویان 38
- روش شناسی شرح اصول کافی 39
- 2. مرآه العقول فی أخبار آل الرسول علیهم السلام 43
- اشاره 43
- ویژگهای شرح کافی 51
- تحریف قرآن 58
- 3. شرح اصول کافی تألیف ملا صالح مازندرانی (1086 یا 1081 ه ق) 60
- روضه المتقین 62
- شناسایی من لا یحضره الفقیه 64
- خصوصیات کتاب روضه المتقین 66
- صحت وضعف در نزد قدما 69
- شروح تهذیب الاحکام 81
- اشاره 81
- ملاذ الاخیار فی فهم تهذیب الاحکام 87
- کتاب الوافی، شرح جوامع چهارگانه حدیثی 94
- اشاره 94
- شیوه نگارش الوافی 100
- روش وسائل الشیعه 101
- اشاره 102
- شرح های استبصار 102
- «الاستبصار فیما اختلف من الاخبار» 108
- «خبر مبتلی به معارض» 110
- «نمونه هایی از مرجحات شیخ طوسی» 112
- 2 - جمع بین روایات با تصرف در یکی 113
- نقد شیخ طوسی از روایات 114
- استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار 116
- ویژگی های کتاب استقصاء الاعتبار 118
- برخی از مبانی علمی مؤلف: 120
- 13 - اضطراب از دیدگاه شیخ طوسی 128
- اشاره 131
- اشاره 132
- ویژگی های شرح صحیفۀ سجادیه (ریاض السالکین) 135
- یاد آوری: 139
- 2. شروح زیارت جامعه کبیره: 139
- اشاره 148
- 2 - شرح غرر ودرر آمدی 152
- اشاره 152
- سند احادیث 153
- آقا جمال الدین خوانساری 156
- خصوصیات کتاب شرح غرر 159
- شرح التوحید سید حیدر آملی 162
- 3. فقه الحدیث در بحارالانوار 162
- 4. فقه الحدیث در المیزان 168
- اشاره 168
- شیوه علامه طباطبایی در فقه الحدیث 172
- «شناخت حدیث موضوع» 173
- نقد حدیث؛ شاخه ای از فقه الحدیث 196
- بررسی سبب نزول آیات سوره انسان 211
- اشاره 222
- پیدایش اخباری گری 224
- اخباریین جدید 226
- ویژگی های کتاب الحدائق النّاضره 228
- وجوه شیخ در تبین معنای حدیث 232
- معنای لا ضرار 245
- مصادر حدیث لاضرر 247
- اشاره 248
- اشاره 249
- ضرورت پرداختن به لغت 249
- 1. غریب اللغه؛ 254
- 2. غریب القرآن: 255
- 3. غریب الحدیث 256
- اهمیت توجه به اشتقاق 261
- نقش لغت در ترجمه 272
- 1. منهج موضوعی 273
- بررسی منهج های لغت 273
- اشاره 273
- آشنایی با روشها و منهج های لغوی 273
- 2. منهج تقلیبی 274
- اشاره 276
- کتاب های دیگر این منهج 277
- اشاره 279
- 4. منهج اوّل کلمه 279
- 2. نحو 282
- اشاره 286
- کتاب المجازات النبویه 291
- بررسی مثالی مجاز از نظر سند و متن 296
- رجال الحدیث 306
- اشاره 322
- بررسی سند چند حدیث موضوع 322
- 1. داستان زینب بنت جحش 322
- درایه الحدیث 322
- اشاره 322
- اینک سند روایت 325
- رجال سند این روایت 326
- 2. بررسی اسناد افسانۀ غرانیق 328
- 3. داستان مسحور شدن پیامبر 335
- اشاره 340
- 1. نقل تمام حدیث وتوجه به صدر و ذیل حدیث؛ 341
- 4. توجه به سایر روایات و وحدت آنها؛ 343
- 3. توجه به شخصیت راوی؛ 343
- 2. توجه به سؤال؛ 343
- 5. توجه به روایات عامّه؛ 347
- 6. توجه به فتاوای متقدمان؛ 348
- 7. توجه به فتاوای عامه؛ 350
- 10. توجه به گونه صدور حدیث؛ 355
- مقایسه بین روایات خاصه و عامه و اثر آن 362
- 1. عدم اعتبار سیاق با دلیل قاطع 400
- 3. سیاق و برداشت فقهی 406
- 4. نشانه های بی اعتباری سیاق در نزد فقیهان 415
- الف - عدم تخصیص حدیث با مورد 415
- ب - توجه به علت حدیث 416
- 5. حجیت مفهوم موافقه و مخالفه 422
- اشاره 428
- جمع بین روایات 429
- گفتار اول: مفهوم تعارض 435
- گفتار دوم: اسباب پیدایش تعارض بین اخبار 436
- اشاره 436
- تقیه در روایات 444
- سؤال مردم از اصحاب ائمّه علیهم السلام 446
- تقیّه و مصالح شیعیان 448
- سابقۀ تاریخی علم علاج الحدیث: 458
- گفتار سوم: ترجیح بین روایات 460
8 - ضعف سندی؛ مثل: ضعیف بودن راویان سند، یا ارسال آن.(1)
استقصاء الاعتبار فی شرح الاستبصار
بر استبصار شروح گوناگونی نوشته شده است. مرحوم علامه محمد علی اردوبادی در مقدمۀ الاستبصار هجده حاشیه و شرح بر آن نام برده و آن را از الذریعۀ آقا بزرگ تهرانی نقل کرده است در مقدمۀ استقصاء الاعتبار، بیست و دو شرح و حاشیه براستبصار ازشخصیت های معروف وفقیهان برجستۀ قرن یازدهم و دوازدهم همچون میرزا محمد علی استرآبادی صاحب منهج المقال (1028 ه. ق)، ملا محمد امین استرآبادی (1034 ه. ق) صاحب الفوائد المدنیه ومحمدباقر استرآبادی (میرداماد) (1040 ه. ق) و شیخ محمد عاملی (1030 ه. ق)، مولی عبداللّه شوشتری (1021 ه. ق)، سید ماجد بحرانی (1021 ه. ق)، سید محمد موسوی عاملی (1009 ه . ق) صاحب مدارک الاحکام وسید محسن اعرجی کاظمی (1227 ه. ق) صاحب المحصول و غیر آنها(2) ذکر شده است.
استقصاء الاعتبار در بین این شروح، از همه معروف تر است و مورد توجه بوده و الحمد للّه به چاپ رسیده است؛ ولی متأسفانه، این کتاب کامل نیست، هفت جلد آن؛ یعنی طهارت و صلاه چاپ شده است آقا بزرگ تهرانی نوشته: این کتاب سه مجلد بزرگ بوده، طهارت وصلاه ونکاح ومتاجر وتا آخر کتاب القضاء را داشته؛ ولی شرح تمام الاستبصار نیست؛ چون استبصار را شیخ طوسی در سه جلد قرار داده، دو جلد آن در عبادات ویک جلد در معاملات وسیاسات است. وی مجموعۀ ابواب آن را شمرده و تعداد احادیث آن را ضبط کرده، 925 (915) باب و تعداد احادیث آن
1- . الاستبصار، 24/2؛ 448/1، 131، 272.
2- . الاستبصار ج 1؛ استقصاء الاعتبار، 11/1، 12؛ الذریعه الی تصانیف الشیعه، 30/2.