دانش فقه الحدیث صفحه 167

در مورد حل تعارض، به ترجیح بین اخبار روی می آورد و به وجوه غیر منصوص اهمیت فراوان می دهد.

8. بخشی از بیانات علامه مجلسی در کتاب بحارالانوار به حل مشکلات اخبار و روایاتی که از نظر معنی مشکل می باشد، پرداخته و روایات مشکل را با توجیهات گوناگون تأویل می کند.

9. وی روایات مخالف اجماع، عقل وادله قطعی - مثل روایاتی که با عصمت انبیاء مخالفت دارد، یا روایاتی که با عصمت امام علیه السلام و با شأن و شئون ائمه منافات دارد(1) - را توجیه و در برخی موارد» نقد می کند.

10. اصل اول در نزد علامه مجلسی، تأویل و توجیه خبر و در مرحله ای که چاره ای جز نقد آن نباشد، به نقد و رد آن می پردازد.

11. علامه در فرضی که - خصوصاً - روایات تعداد بیشتری باشد، مضمون روایات را مقدم داشته است؛ مثلاً در بحث روایاتی که دلالت بر تحریف قرآن می کند و در این مضمون بسیاری از روایات وارد شده، راهی جز توجه و عنایت به آن ندارد؛ یعنی مجموعه روایات دال بر تحریف قرآن به اندازۀ زیادی است که جز پذیرش آن، چاره ای نیست.

12. برخی معتقدند که اصل اولی وقاعده اولی در نزد علامه مجلسی، حجیت روایت است و خبر را بر هر چیزی مقدم می دارد(2) و شواهدی نیز برای آن ذکر می کنند، اما عده ای معتقدند که علامه مجلسی نیز به اخبار با چشم انتقاد نگریسته و از آن چشم پوشی نمی کند. در تحلیل این مطلب می توانیم ادعا کنیم: اگر روایت با یک