دانش فقه الحدیث صفحه 168

قاعده و اصول کلی مذهب مخالفت کند، چاره ای جز تأویل یا رد - در فرض عدم امکان تأویل - آن وجود ندارد و این، نظر علامه مجلسی است. اما اگر روایت را بتوان به گونه ای نقل و تحلیل کرد که با دلیل عقلی و اصول کلی مذهب مخالفت نداشته باشد، او خبر را مقدم می دارد؛ مثلاً در بحث زندگانی حضرت امام سجاد علیه السلام در ذیل روایتی که صحیح السند است(1) و مضمون آن دلالت دارد که امام سجاد علیه السلام امارت یزید را پذیرفته و بر آن اعتماد کرده، می گوید: اگر چه تاریخ می گوید که یزید به مکه و مدینه نیامده، ولی خبر را بر تاریخ مقدم می داریم.

13. علامه مجلسی در پایان بعضی باب ها، تحلیل جامع و شرحی کلی بر مجموعه روایات دارد. او روایات را از یک چشم انداز کلی تحلیل می کند و در این تحلیل و بررسی، به کلمات بزرگان شیعه و سنی توجه کامل دارد و عبارات فقیهان و شارحان حدیث را در تحلیل احادیث و بیان مقصود و راه حل تعارض بین آنها را ذکر می کند.

14. علامه مجلسی در مورد روایاتی که از روی تقیه صادر شده، حساسیت بیشتری نشان داده و با ذکر فتاوی و آرای فقهای عصر ائمه علیهم السلام فضای صدور آن حدیث را برای خواننده یادآور می شود که در این صورت، توجه و عنایت به آن فضای زمانی که حدیث در آن صادر شده، معنای حدیث و حجیت صدور آن به خوبی روشن می شود.

4. فقه الحدیث در المیزان

اشاره

شکی نیست که بخش عظیمی از روایات اسلامی، روایاتی است که در زمینه تفسیر آیات شریفه قرآن وارد شده است.