دانش فقه الحدیث صفحه 227

باقر مجلسی (1111 ه ق) و سید نعمت اللّه جزائری (1110 ه ق) - که بسیار هم در اخباری گری خود تند بود -، ملا محسن فیض کاشانی (1091 ه ق) صاحب الوافی، سید هاشم بحرانی (م 1107 ه ق) صاحب تفسیر البرهان (مفصل ترین تفسیر روایی شیعه) سید ماجد بحرانی (م 1028 ه ق) استاد فیض کاشانی، شیخ سلیمان بحرانی صاحب شرح بر الفهرست شیخ طوسی ودر اواخر قرن دوازدهم، شیخ یوسف بحرانی (1186 ه ق) صاحب الحدائق الناضره، أخباری می باشند، اگر چه در همین دو قرن، علمای اصولی برجسته ای نیز همچون فاضل تونی (م 1071 ه ق) صاحب الوافیه، حاج آقا حسین خوانساری (1098 ه ق) صاحب مشارق الشموس، محمد باقر سبزواری (1090 ه ق) صاحب ذخیره المعاد، آقا جمال خوانساری (1125 ه ق) صاحب الحواشی علی الروضه وفاضل هندی (1137 ه ق) صاحب کشف اللثام ظهور کرده اند؛ اما وزنۀ مدعیان طرف داری از روش اخباری بیشتر بوده است تا اینکه علامه محمّد باقر وحید بهبهانی (1205 ه ق) در اواخر قرن دوازدهم در حوزه علمیه کربلا سکنی گزید و به مقابله تند و تیزی با اخباریین پرداخت. وحید از دو ابزار برجسته برخوردار بود:

1. سواد، علم و دانش فوق العاده.

2. وجهه عظیم اجتماعی.

او، بحث های فراوانی با دانشمندان اخباری، از جمله همین شیخ یوسف بحرانی، داشت به گونه ای که یکی از شاگردان وحید نقل می کند که: وحید و بحرانی برای نماز مغرب و عشاء به حرم حایر حسینی آمدند و آنجا با هم شروع به بحث کردند تا آنجا طول کشید که درب حرم را بستند، از حرم بیرون آمده در صحن حرم تا اذان صبح با یکدیگر بحث می کردند. بالأخره وحید بهبهانی غالب شده؛ ولی بحرانی نیز پی برده بود که اخباری گری، خود نوعی رواج باطل است. وحید بهبهانی، دستور داد کسی از