دانش فقه الحدیث صفحه 277

برجسته قرن یازدهم، مهمترین و مفصل ترین معجم لغت عرب است.(1) کتاب تاج العروس، بزرگترین موسوعه لغوی عرب است که بیشتر متون لغت عرب در آن آمده است؛ سید مرتضی زبیدی در تدوین لغت نامه خود از کتاب الطراز سید علی خان مدنی (1120 ه ق) عالم برجسته شیعی، بهره جسته؛ ولی اسمی از آن نبرده و فقط در مقدمه تاج العروس، به اسم آن اشاره کرده است. کتاب القاموس المحیط و شرح آن؛ یعنی تاج العروس، بر اساس حرف قافیه - یعنی حرف آخر کلمه - می باشد. این روش، بعد از دوره تاج العروس متروک شد.

کتاب های دیگر این منهج

1. لسان العرب، تألیف محمّد بن مکرم بن منظور افریقی متوفای (711 ه ق). او مجموعه کتاب های معتبر لغوی، مانند صحاح اللغه جوهری، حاشیه صحاح اللغه از ابن بری، المحکم ابن سیده، النهایه ابن اثیر جزری، جمهره اللغه ابن درید و تهذیب اللغه أزهری را در یک مجموعه گردآورد. ابن منظور، فقط در صدد تصنیف یک مجموعه ای دائره المعارف گونه بود که از مراجعه به سایر کتاب ها انسان را بی نیاز کند، بر همین اساس، منابع اولیه لغت را گردآورده است. او اگر در پاره ای موارد، نکته ای افزوده آن را با واژۀ «أقول» مشخص کرده است. البته او در چینش مطالب ترتیب را رعایت نکرده، بلکه گاهی اول عبارات صحاح و گاهی، غیر آن را، همان طور که در مقدمه آن تصریح می کند که صحت وسقم مطالب را ضامن نیست وصحت و سقم مطالب بر عهده گوینده آن می باشد. لسان العرب بر اساس حرف آخر کلمه