دانش فقه الحدیث صفحه 328

4. در این مبحث دو گروه روایت است، اگر فرضا پذیرفته شد که هر دو صحیح السند است، باید به روایات مخالف عامه که همان کلام امام رضا و موافق کلام امام سجاد علیه السلام است، أخذ شود.

2. بررسی اسناد افسانۀ غرانیق

-1

1. قاضی عیاض درباره سند این روایات می گوید: کفایت می کند در سستی این احادیث که احدی از شخصیتهای اهل صحت آن را روایت نکرده و ثقه ای آن را به سند صحیح متصل نیاورده، بلکه مورخان و مفسران که از هر صحیفه ای مطلب می نویسند، آن را آورده اند.(2)

بیهقی نیز گفته: این قصه از جهت نقل ثابت نیست و روات آن مطعون می باشند.(3)

سید مرتضی نیز در تنزیه الانبیاء تصریح کرده که روایات از نظر سند، ضعیف می باشند.(4)

ابن حجر عسقلانی - شارح صحیح بخاری - می گوید: تمام طریق این روایات، یا

1- . اسباب النزول واحدی / 208؛ الکامل فی التاریخ، 77/2؛ طبقات ابن سعد، (ترجمه) 202/1؛ سیره رسول اللّه، 312/1؛ تفسیر القمی، 60/2» الصافی، 386/3؛ لباب النقول / 150؛ تاریخ الامم والملوک، 75/2؛ جامع البیان، 186/10 (دارالفکر)، الدّر المنثور، 68/8 (چاپ جدید)؛ انوار التنزیل، 149/3؛ فتح الباری، 439/8؛ الکشاف، 164/3؛ التبیان، 329/7؛ الجامع لاحکام القرآن، 80/12؛ تفسیر القران العظیم، 367/3؛ روح المعانی، 177/7؛ مفاتیح الغیب، 50/23؛ زندگانی محمد پیامبر اسلام، (محمد علی خلیلی) / 139؛ پروهشی در باب اسرائیلیات در تفاسیر قرآن / 274؛ الاسرائیلیات والموضوعات / 314؛ جنایات تاریخ، 21/3؛ فروغ ابدیت، 274/1؛ محمد رسول اللّه / 115 (محمد رضا)، الملل والنحل، 23/4.
2- . فتح الباری، 8/439؛ روح المعانی، 17/177.
3- . مفاتیح الغیب، 23/50؛ روح المعانی، 17/177.
4- . تنزیه الانبیاء / 107.