دانش فقه الحدیث صفحه 338

علامه مجلسی، نیز به ضعف روایات فوق تصریح کرده، گفته: «والاخبار الوارده فی ذلک اکثرها عامیه، أو ضعیفه ومعارضه بمثلها فیشکل التعویل علیها فی اثبات مثل ذلک». همین طور، علامه حلی در «منتهی» روایات فوق را تضعیف کرده و شیخ طوسی در «خلاف» گفته: آن روایات، اخبار آحادی است که نمی توان بر آن اعتماد کرد.(1)

قابل ذکر است که علامه مجلسی در بحار - جلد 60 - یک روایت مرسله از دعائم الاسلام و روایت دیگری از تفسیر الفرات نقل می کند.(2) مرحوم ابن شهرآشوب، پس از نقل خبر گفته: «ان صحّ هذا الخبر فلیتأوّل و الاّ فلیطرح».(3)

در باره سبب نزول معوذتین، روایاتی نقل شده که پیامبر توسط شخص یهودی به نام لبید بن اعصم مورد سحر قرار می گیرد و دچار مریضی شده، به گونه ای که از حالت طبیعی خارج می شود، سپس توسط جبرئیل از جریان با خبر شده و آن را خنثی می کند.(4)

عده ای از بزرگان، اصلاً این سبب نزول را قبول نداشته و دو سوره معوذتین را یک

1- . حدائق، 179/1.
2- . بحار، 22/60.
3- . المناقب، 295/1.
4- . تفسیر القرآن العظیم، 575/4؛ تفسیر فرات الکوفی، 619/2؛ تفسیر القرآن الکریم، 519/30 (محمد علی طه)؛ سنن ابن ماجه، 1173/2/3545؛ زاد المسیر، 332/8؛ تفسیر الخطیب الشربینی، 717/4؛ تفسیر الطبری، 746/30 (دارالکتب العلمیه)؛ روح المعانی، 384/30؛ الجامع لاحکام القرآن، 2563/30؛ المیزان، 393/2، المنهاج شرح صحیح مسلم، 175/14، صحیح بخاری، 8-7/256 (دارالقلم)؛ صحیح مسلم، 2189/38؛ الکشف والبیان، 338/10؛ صحیح مسلم، 13/7؛ الجامع للاحکام القرآن، 253/20؛ صحیح البخاری بشرح الکرمانی، 40/21؛ عمده القاری، 135/22؛ شرح صحیح البخاری (ابن بطال)، 441/9، صحیح ابن حبان / 1753/6583.