دانش فقه الحدیث صفحه 415

الایجاب عقلاً وقیام القرینه علی الاستحباب فی الجمعه لا یصرف ظهوره عن الوجوب علی الجنابه».(1)

آنچه را آیه اللّه خویی در باب غسل مثال زده اند، می توان با مراجعه به احادیث باب غسل تأیید و تصدیق نمود.

4. نشانه های بی اعتباری سیاق در نزد فقیهان

الف - عدم تخصیص حدیث با مورد

از جمله مواردی که فقها بر سیاق حدیث تکیه نکرده، موردی است که در اصول نیز معروف و مشهور است، می گویند: سبب نزول و مورد، مخصص نیست. به عنوان مثال، یکی از شرایط وجوب زکات در مورد حیوان، سَوْم یعنی بیابانی بودن و چرنده بودن اوست. این صفت در احادیث در مورد شتران و گاو وارد شده، ولی در مورد گوسفند نیامده؛ امّا می بینیم که فقها گوسفند را نیز حمل بر آن دو می کنند و برای شتر، گاو و گوسفند شرط «سائمه بودن» را ذکر می کنند. علامه حلی (726 ه. ق) در کتاب ارشاد الاذهان فرموده(2): «الثانی: السوم طول الحول». اردبیلی در شرح آن گفته:

شهید ثانی فرموده: السوم هو الرعی. یقال: سامت الماشیه تسوم سوما ای رعت فهی سائمه».(3)

جوهری گفته: «سوم»، همان چریدن است.(4) و دلیل بر اشتراط سوم و اینکه نباید عامل باشد، اولاً اجماع است و ثانیاً روایات.

1- . موسوعه الامام الخوئی، 152/21؛ مدارک الاحکام، 50/6؛ اجود التقریرات، 94/1.
2- . ارشاد الاذهان، 280/1؛ غایه المراد، 238/1.
3- . مسالک الافهام، 42/1.
4- . صحاح اللغه، 1955/5.