دانش فقه الحدیث صفحه 64

1021 ه ق، همان فقیهی است که کلمات ابن غضایری را جمع آوری وشاگرد او، ملا عنایت اللّه قهپایی، آن را در کتاب مجمع الرجال گردآوری، و ضمیمۀ کتاب خود کرد.(1)

شناسایی من لا یحضره الفقیه

روضه المتقین، شرح کتاب من لا یحضره الفقیه، تألیف ابوجعفر محمّد بن علی بن بابویه قمی (381 ه ق) می باشد. صدوق، کتاب من لا یحضره الفقیه را به درخواست سید نعمت اللّه در روستای ایلاق تدوین و تألیف کرد؛ زیرا شیخ صدوق برای کسب حدیث، به شهرهای ماوراء النهر رفته بود که در قریه ایلاق، سید نعمت اللّه را ملاقات کرد. او در مقدمۀ کتاب خود تضمین کرد که روایاتی گردآورد که سند آن صحیح و بر اساس آن فتوی داده و واسطه بین او و خدای او می باشد؛ لذا روایات را از کتابهای معروف و مشهور گرفته(2) و بر اساس همین دو نکته است که مرحوم آقای بروجردی، اوّلاً، کتاب من لا یحضره الفقیه را یک کتاب فتوایی و فقهی دانسته، نه کتاب حدیثی و ثانیاً، روایات آن را معتبر شمرده؛ چون روایات را از کتاب های معتبر گرفته است. نیز معتقد بوده که نمی توان به صرف روایت من لا یحضره الفقیه تکیه کرد؛ چون صدوق، روایات را تقطیع کرده و ممکن است قراینی در صدر و ذیل روایات وجود داشته و فوت شده باشد. روایات کتاب من لا یحضره الفقیه به چند گونه نقل شده است: