سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 1

مقدمه معاونت پژوهشی

اندیشوران و پژوهشیان امروزین علوم اسلامی برای ابتنای دیدگاه های خود بر مبانی دینی، از دست یابی به جواهر گران بهای دریای معارف، گریز و گزیری ندارند. لیکن چنین کاری چندان ساده و آسان نیست و ژرفا و پهنای آن، چنان است که بی دستگیری خضر طریق و بهره گیری از علوم مختلف نمی توان به آن دست یازید.

یکی از این علوم، علم «رجال» یا دانشِ شناختِ راویان احادیث است. از آن جا که از یک سو همه آن چه امروزه به عنوان میراث سترگ سنت و سیره به دست ما رسیده از جهت اعتبار راویان و اتقان محتوا به یک اندازه نیست و از سوی دیگر، در طی زمان این امکان و احتمال هست که مطالب دیگران، به نام پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه اطهار علیهم السلام ثبت شده و موجب خدشه به سنت وشریعت شده باشد، از این رو برای کسانی که قصد ورود به ساحت اندیشه های دینی و تحقیقات اسلامی را دارند فرض است که به جست و جو درباره راویان احادیث پرداخته و هر سند را از حیث روایت و راوی و مروی عنه مورد بررسی قرار دهند.

در زمان های گذشته به دلایل گوناگون، که از آن جمله است کم بود ابزارهای ثبت و ضبط و اطلاع رسانی، معمولا حوادث تاریخی یا روایات مربوط به سیره و سنت اسلامی، از طریق سینه به سینه و به صورت شفاهی نسل به نسل منتقل می شده است. توجه به شرایط زمانی صدر اسلام و سده های بعد، نقش مهم و کارساز راویان را بیش از پیش آشکار می نماید. بی تردید بدون جهد و تلاش اینان، انتقال این سنت ارزشمند به خوبی ممکن نبود، ولی به رغم سهم انکار ناپذیر اینان، امکان خطا در انتقال یا احتمال ورود افراد غیر صالح در این جرگه نیز