سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 110

در نادرستی سخن این بزرگان شکی نیست؛ مگر این که بگوییم مراد ایشان از «عامّی» کسی است که شیعه اثناعشری به معنای خاص نباشد که در این صورت واژه «عامّی» شامل غلات و هر فرقه منحرف دیگری هم می شود.

به هر روی، بر فرض که عامّی بودن سهل نیز ثابت شود، دلالتی بر ضعف او نخواهد کرد؛ زیرا ممکن است باورهای کسی فاسد باشد ولی در گفتار خود راستی را مراعات نماید. ما در بخش یکم این مسأله را توضیح دادیم.

گفتار دوم: ادلّه و شواهد وثاقت سهل بن زیاد

1. موضع شیخ مفید قدس سره در قبال سهل

همان گونه که پیش تر اشاره شد، از شیخ مفید قدس سره موضع روشنی درباره سهل بن زیاد به دست ما نرسیده است ولی قرائنی وجود دارد که بر اعتماد ایشان به سهل دلالت می کند. مثلا ایشان در رساله عددیه خود که در ردّ جناب صدوق قدس سره نوشته است، نخست حدیث حذیفه بن منصور را که در سندش محمّد بن سنان وجود دارد ذکر کرده و آن را به خاطر وجود محمد بن سنان رد می کند، سپس حدیثی را می آورد که سندش چنین است: «محمّد بن یحیی، عن سهل بن زیاد الآدمی، عن بعض أصحابه، عن الصادق علیه السلام.» سپس به روش های گوناگون که همگی به متن حدیث و ارسال سند آن بازمی گردد این حدیث را مورد خدشه قرار می دهد، ولی درباره سهل، همانند محمد بن سنان برخورد نکرده و هیچ جمله ای که حاکی از ضعف او باشد ذکر نمی کند.

همچنین ایشان در کتاب الاختصاص از محمّد بن حسن بن ولید نقل می کند که گفت: من نامه ای از أبی الحسن أسدی را برای محمد بن موسی بن متوکل بردم. او به من گفت: سهل بن زیاد آدمی برای من نقل کرد که وقتی عبدالله بن مغیره کتابش را نوشت، به یارانش وعده داد که آن را در گوشه ای از مسجد کوفه برای ایشان بخواند؛ هنگامی که یاران برای شنیدن کتاب آمدند، برادر او که از مخالفان بود، نیز آمد و نشست. عبدالله بن مغیره به یارانش گفت: امروز بروید. برادرش گفت: کجا بروند؟ من نیز برای چیزی آمده ام که ایشان آمده اند.