سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 117

محکمی بر وثاقت وی در نزد این بزرگان است و چنان چه در آن بخش از امام خمینی قدس سره هم نقل کردیم،(1) این کثرت می تواند حتی با تضعیفاتی که پیش از این یاد شد معارضه کند، به ویژه آن که حتی خود فضل بن شاذان که او را احمق خوانده است، و نیز مرحوم صدوق که در استثنای سهل بن زیاد از روایات محمد بن احمد بن یحیی، از ابن ولید پیروی کرده است نیز روایات سهل را نقل می کنند.(2) - (3) همچنین شیخ طوسی که خودش او را تضعیف کرده است، بر روایات او اعتماد می نماید.(4) از همه مهم تر جناب کلینی با آن تقوا و ضبط ستودنی و دقّت بسیار در نقل روایات، بیش از 1500 روایت از سهل بن زیاد می آورد؛ با این که در مقدمه کافی، هدف از نوشتن آن را پاسخ به درخواست کسی می داند که در جست و جوی کتابی بوده که همه فنون علم دین را در برگرفته و برای جویندگان دانش کافی باشد و هر کس به دنبال پیشرفت بود بتواند به آن مراجعه کند و هرکسی که خواسته اش یادگیری علم دین و عمل کردن به آن از راه آثار صحیح ائمه هدی بود، بتواند خواسته خود را در آن بیابد.(5)

علامه محمد تقی مجلسی قدس سره در روضه المتقین می فرماید:

... و چگونه کنار گذاشتن خبری که سهل بن زیاد نقل می کند جایز است، در حالی که او از مشایخ اجازه کتاب های نامدار بوده است، با این که مشایخ بزرگواری هم چون ثقه الاسلام، صدوق و شیخ قدس سرههم بسیار از وی نقل کرده اند؟! افزون بر این، شیخ در بسیاری از مواردیک روایت را به خاطر برخی راویان تضعیف می کند،

1- (1) سید روح الله موسوی خمینی، کتاب الطهاره، طبع جدید، 259:1.
2- (2) به نقل از میرزا حسین نوری، خاتمه المستدرک، 227:5 از فضل بن شاذان، الغیبه.
3- (3) مثل: التوحید، ص 96 حدیث 2 و ص 66 حدیث 19 و ص 115 حدیث 14 و ص 149 حدیث 3 وص 150 حدیث 1 و 4.
4- (4) ما در بیان موضع شیخ طوسی در قبال سهل، این مطلب را توضیح داده و مستندات مربوط به آن را ارائه کردیم.
5- (5) محمد بن یعقوب، الکافی، مقدمه.