سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 122

ولی نسبت به سهل چنین نکرده اند، می توان دریافت که نسبت دادن دروغ گویی وغلوّ به سهل کار درستی نیست و از جهتی پیشی گرفتن بر معصوم علیه السلام است.

علامه بحرالعلوم در این رابطه می نویسد:

... و اگر سهل بن زیاد آن چنان که ایشان می گویند ضعیف و اهل غلوّ و دروغ می بود، از ائمه علیهم السلام نکوهش و سرزنشی درباره می رسید و از گرفتن روایت او نهی و به بازگشت از او امر می شد، چنان چه درباره سایر مشهورین به ضعف چنین روایاتی رسیده است....(1)

ممکن است کسی بگوید: شاید این که معصومین علیهم السلام سخنی در این رابطه نفرموده اند از این روی باشد که کسی از ایشان درباره سهل بن زیاد پرسشی نکرده است.

در پاسخ می گوییم: عادت ائمه علیهم السلام این نبوده که منتظر پرسش بمانند بلکه در بعضی موارد بدون هیچ پیشینیه ای اقدام به این کار می نمودند؛ مثلا محمد بن عیسی نقل می کند که امام عسکری علیه السلام بی مقدمه نامه ای به من نوشت که در آن آمده بود:

خداوند قاسم یقطینی را لعنت کند و علی بن حسکه قمی را لعنت کند، به درستی که شیطانی برای قاسم آشکار شده و سخن بیهوده و گمراه کننده را به او تلقین می نماید.(2)

7. کتاب توحید و روایات سالم از سهل بن زیاد

در کتاب مرحوم نجاشی قدس سره آمده است که سهل دارای کتاب توحید بوده وآن را أبوالحسن عباس بن احمد بن فضل محمد هاشمی صالحی از پدرش، ازأبوسعید آدمی (سهل بن زیاد) نقل کرده است.(3) و روشن است که در کتاب توحید، سخن از اثبات وجود خداوند سبحان و صفات و افعال و دیگر مسائل مربوط به ذات مقدس اوست.

1- (1) سید مهدی بحرالعلوم، فوائد الرجالیه، 23:3.
2- (2) «لعن الله القاسم الیقطینی و لعن علی بن حسکه القمی، ان شیطاناً ترائی للقاسم فیوحی الیه زخرف القول غروراً» (رجال کشی، ص 518).
3- (3) رجال نجاشی، ص 185 شماره 490.