سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 140

الصلوه و الزکوه و الحج و الصیام و الولایه، وما دعی محمد الا الی الله وحده لا شریک له و کذلک نحن الاوصیاء من وراءه عبید الله لا نشرک به شیئاً؛ ان اطعناه رحمنا و ان عصیناه عذبنا؛ ما لنا علیه من حجه، بل الحجه لله عزوجل علینا و علی جمیع خلقه، أبرأ الی الله ممن یقول ذلک و انتفی الی من هذا القول؛ فاهجروهم لعنهم الله و ألجأوهم الی أضیق الطریق، فإن وجدت من أحد منهم خلوه فاشدخ رأسه بالصخر.(1)

با وجود این روایات چگونه می توان سهل بن زیاد را به غلوّ متهم کرد؟ سهلی که خود در ذمّ غلات چنین روایتی نقل کرده است چگونه می تواند خود غالی باشد؟ به راستی اگر او غالی بود و این روایات را نقل می کرد، آیا مردم به او نمی گفتند: پس چرا تو خود غلوّ می کنی ؟!

2-2. روایاتی که دلالت بر توحید دارد

شیخ صدوق قدس سره از علی بن احمد بن محمد بن عمران دقّاق(2) از محمد بن أبی عبدالله کوفی از محمد بن جعفر بغدادی(3) از سهل بن زیاد از أبی الحسن علی بن محمد علیهما السلام نقل می کند که فرمود:

1.الهی تاهت اوهام المتوهمین و قصر طرف الطارفین و تاشت اوصاف الواصفین و اضمحلت اقاویل المبطلین عن الدرک لعجیب شأنک أو الوقوع بالبلوغ الی علوک، فأنت الذی لا تناهی و لم تقع علیک عیون بالاشاره و لا عباره؛ هیهات ثم هیهات یا اولیّ، یا وحدانیّ، یا فردانیّ،

1- (1) رجال کشی، ص 519.
2- (2) علی بن احمد بن محمد بن عمران دقاق: گویا او همان علی بن احمد بن موسی است که از مشایخ صدوق بوده که در طرق گوناگونی از صدوق تا حفص بن غیاث، سلیمان بن داوود، جابر بن عبدالله، عبدالعظیم حسنی و... واقع شده است و صدوق در همه آن ها، بر او ترضی نموده است.
3- (3) محمد بن جعفر بغدادی؛ وی از اساتید صدوق بوده که در کمال الدین از او روایت نموده است.