سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 143

أَکْبَرُ مِنْ أَیِّ شَیْءٍ؟ فَقَالَ: مِنْ کُلِّ شَیْءٍ؛ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام: حَدَّدْتَهُ؛ فَقَالَ: الرَّجُلُ کَیْفَ أَقُولُ؟ قَالَ: قُلْ اللَّهُ أَکْبَرُ مِنْ أَنْ یُوصَفَ».(1)

8.مرحوم کلینی: «عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِیَادٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی قَالَ: کَتَبْتُ إِلَی أَبِی الْحَسَنِ عَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاکَ یَا سَیِّدِی قَدْ رُوِیَ لَنَا أَنَّ اللَّهَ فِی مَوْضِعٍ دُونَ مَوْضِعٍ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَوَی وَ أَنَّهُ یَنْزِلُ کُلَّ لَیْلَهٍ فِی النِّصْفِ الْأَخِیرِ مِنَ اللَّیْلِ إِلَی السَّمَاءِ الدُّنْیَا وَ رُوِیَ أَنَّهُ یَنْزِلُ عَشِیَّهَ عَرَفَهَ ثُمَّ یَرْجِعُ إِلَی مَوْضِعِهِ فَقَالَ بَعْضُ مَوَالِیکَ فِی ذَلِکَ إِذَا کَانَ فِی مَوْضِعٍ دُونَ مَوْضِعٍ فَقَدْ یُلَاقِیهِ الْهَوَاءُ وَ یَتَکَنَّفُ عَلَیْهِ وَ الْهَوَاءُ جِسْمٌ رَقِیقٌ یَتَکَنَّفُ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ بِقَدْرِهِ فَکَیْفَ یَتَکَنَّفُ عَلَیْهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ عَلَی هَذَا الْمِثَالِ؟ فَوَقَّعَ علیه السلام: عِلْمُ ذَلِکَ عِنْدَهُ وَ هُوَ الْمُقَدِّرُ لَهُ بِمَا هُوَ أَحْسَنُ تَقْدِیراً وَ اعْلَمْ أَنَّهُ إِذَا کَانَ فِی السَّمَاءِ الدُّنْیَا فَهُوَ کَمَا هُوَ عَلَی الْعَرْشِ وَ الْأَشْیَاءُ کُلُّهَا لَهُ سَوَاءٌ عِلْماً وَ قُدْرَهً وَ مُلْکاً وَ إِحَاطَهً».(2)

3-2. روایاتی که بر وجود تکلیف دلالت دارد

1. جناب شیخ صدوق از محمد بن احمد شیبانی مکتب(3) از محمد بن أبی عبدالله کوفی(4) از سهل بن زیاد آدمی از عبد العظیم بن عبدالله حسنی علیه السلام از امام علی بن محمد علیه السلام ازپدرش محمد بن علی علیه السلام از پدرش علی بن موسی الرضا علیه السلام نقل می کند که فرمود:

روزی ابوحنیفه از پیشگاه امام صادق علیه السلام خارج شد که ناگهان با موسی بن جعفر علیه السلام روبه رو گردید. به او عرض کرد: ای پسر!

1- (1) همان.
2- (2) همان، 126:1
3- (3) محمد بن احمد شیبانی؛ از اساتید صدوق قدس سره بوده که در موارد بر او تراضی نموده است.
4- (4) محمد بن أبی عبدالله کوفی؛ او همان محمد بن جعفر بن محمد بن عون اسدی است که نجاشی درباره اش می گوید: «کان ثقه، صحیح الحدیث الا انه یروی عن الضعفاء و کان یقول بالجبر و التشبیه». مرحوم کلینی بسیار از او روایت کرده است.