- مقدمه معاونت پژوهشی 1
- اشاره 6
- گفتار یکم: مبانی توثیق 8
- اشاره 8
- الف) توثیق خاص 8
- اشاره 41
- ب) سرزنش راوی از سوی دانشمندان رجالی 41
- الف) تصریح یا اشاره معصوم علیه السلام به ضعف 41
- اشاره 57
- گفتار یکم: نگاهی به سرگذشت سهل بن زیاد 58
- اشاره 58
- تاریخ درگذشت 59
- خانواده سهل 61
- ویژگی های شخصیتی و مذهبی سهل 61
- کتاب های سهل بن زیاد 62
- گفتار دوم: اساتید و شاگردان سهل بن زیاد 62
- اشاره 65
- 1. محمد بن الحسن بن ولید قدس سره 67
- گفتار یکم: اقوال متقدمین 67
- 2. عباس بن نوح قدس سره 68
- 5. مرحوم برقی قدس سره 69
- 4. فضل بن شاذان قدس سره 69
- 6. مرحوم کشی قدس سره 69
- 8. مرحوم ابن غضائری قدس سره 70
- گفتار دوم: اقوال متأخّرین 73
- اشاره 73
- کسانی که سهل را تضعیف کرده اند 73
- کسانی که اعتماد بر سهل را روا دانسته اند 76
- سهل بن زیاد در کتاب های فقهی 79
- اشاره 81
- 1. تضعیف و بیرون شدن سهل به دست احمد بن محمد بن عیسی اشعری 83
- گفتار یکم: انگیزه های تضعیف 83
- 4. تضعیف سهل بن زیاد از سوی مرحوم نجاشی قدس سره 101
- 5. تضعیف سهل بن زیاد از سوی شیخ طوسی قدس سره 102
- 6. تضعیف ابن ولید قدس سره 109
- 7. شهادت برخی از بزرگان به عامّی بودن سهل 109
- گفتار دوم: ادلّه و شواهد وثاقت سهل بن زیاد 110
- 1. موضع شیخ مفید قدس سره در قبال سهل 110
- 2. توثیق شیخ طوسی قدس سره در کتاب الرجال 111
- 3. کثرت روایت سهل بن زیاد 116
- 4. کثرت روایت أجلّاء از سهل بن زیاد 116
- 5. مکاتبه سهل و امام عسکری علیه السلام 119
- 6. نرسیدن لعن یا نکوهش از معصومین علیهم السلام 121
- 7. کتاب توحید و روایات سالم از سهل بن زیاد 122
- 8. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب کامل الزیارات 123
- 9. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب تفسیر قمی 125
- 10. شیخ اجازه بودن سهل بن زیاد 126
- اشاره 128
- 1. احادیثی که ممکن است پیشینیان و اهل قم، معانی غلوّآمیز را از آن ها برداشت کرده باشند 130
- اشاره 138
- 2. احادیث مقابل معنای غلوّ 138
- 2-2. روایاتی که دلالت بر توحید دارد 140
- 3-2. روایاتی که بر وجود تکلیف دلالت دارد 143
- 4-2. روایاتی که سهل بن زیاد درباره احکام شرعی دارد 144
- 3. روایاتی که ربطی به معنا غلوّ ندارند 148
3. احمد بن محمد بن عیسی اشعری
وی آن چنان سهل بن زیاد را ضعیف و غالی می دانسته که وی را از قم بیرون می کند. این داستان را ابن غضائری نقل کرده است.(1)
4. فضل بن شاذان قدس سره
بنابر نقل جناب کشی، فضل بن شاذان قدس سره از سهل بن زیاد راضی نبوده و وی را أحمق نامیده است. مرحوم کشی قدس سره در ترجمه صالح بن أبی حماد رازی می گوید:
علی بن محمد قتیبی گفت: ابومحمد فضل بن شاذان، از صالح بن أبی حماد رازی خشنود بود و او را مدح می کرد ولی از أباسعید آدمی راضی نبود و می گفت: او احمق است.(2)
5. مرحوم برقی قدس سره
ایشان سهل را در زمره یاران امام هادی علیه السلام و امام عسکری علیه السلام دانسته، ولی به وثاقت یا ضعف او اشاره نکرده است.(3)
6. مرحوم کشی قدس سره
در ترجمه سهل می فرماید:
سهل بن زیاد آدمی: أبوسعید نصر بن صباح گفت: أبوسعید سهل بن زیاد آدمی رازی، از أبی جعفر و أبی الحسن و أبی محمد علیهم السلام روایت می کند.(4)
چنان چه اشاره شد، جناب کشّی موضع فضل بن شاذان را نیز نقل می کند.
1- (1) رجال ابن غضائری، ص 66.
2- (2) «قال علی بن محمد القتیبی: کان أبو محمد الفضل (بن شاذان) یرتضیه و یمدحه و لا یرتضی أبا سعید الآدمی و یقول: هو الأحمق» (رجال کشی، ص 566).
3- (3) ابوجعفر احمد بن محمد بن خالد برقی، رجال برقی، ص 58 و 60.
4- (4) همان، ص 566.