- مقدمه معاونت پژوهشی 1
- اشاره 6
- گفتار یکم: مبانی توثیق 8
- اشاره 8
- الف) توثیق خاص 8
- اشاره 41
- ب) سرزنش راوی از سوی دانشمندان رجالی 41
- الف) تصریح یا اشاره معصوم علیه السلام به ضعف 41
- اشاره 57
- گفتار یکم: نگاهی به سرگذشت سهل بن زیاد 58
- اشاره 58
- تاریخ درگذشت 59
- خانواده سهل 61
- ویژگی های شخصیتی و مذهبی سهل 61
- کتاب های سهل بن زیاد 62
- گفتار دوم: اساتید و شاگردان سهل بن زیاد 62
- اشاره 65
- 1. محمد بن الحسن بن ولید قدس سره 67
- گفتار یکم: اقوال متقدمین 67
- 2. عباس بن نوح قدس سره 68
- 5. مرحوم برقی قدس سره 69
- 4. فضل بن شاذان قدس سره 69
- 6. مرحوم کشی قدس سره 69
- 8. مرحوم ابن غضائری قدس سره 70
- گفتار دوم: اقوال متأخّرین 73
- اشاره 73
- کسانی که سهل را تضعیف کرده اند 73
- کسانی که اعتماد بر سهل را روا دانسته اند 76
- سهل بن زیاد در کتاب های فقهی 79
- اشاره 81
- 1. تضعیف و بیرون شدن سهل به دست احمد بن محمد بن عیسی اشعری 83
- گفتار یکم: انگیزه های تضعیف 83
- 4. تضعیف سهل بن زیاد از سوی مرحوم نجاشی قدس سره 101
- 5. تضعیف سهل بن زیاد از سوی شیخ طوسی قدس سره 102
- 6. تضعیف ابن ولید قدس سره 109
- 7. شهادت برخی از بزرگان به عامّی بودن سهل 109
- گفتار دوم: ادلّه و شواهد وثاقت سهل بن زیاد 110
- 1. موضع شیخ مفید قدس سره در قبال سهل 110
- 2. توثیق شیخ طوسی قدس سره در کتاب الرجال 111
- 3. کثرت روایت سهل بن زیاد 116
- 4. کثرت روایت أجلّاء از سهل بن زیاد 116
- 5. مکاتبه سهل و امام عسکری علیه السلام 119
- 6. نرسیدن لعن یا نکوهش از معصومین علیهم السلام 121
- 7. کتاب توحید و روایات سالم از سهل بن زیاد 122
- 8. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب کامل الزیارات 123
- 9. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب تفسیر قمی 125
- 10. شیخ اجازه بودن سهل بن زیاد 126
- اشاره 128
- 1. احادیثی که ممکن است پیشینیان و اهل قم، معانی غلوّآمیز را از آن ها برداشت کرده باشند 130
- اشاره 138
- 2. احادیث مقابل معنای غلوّ 138
- 2-2. روایاتی که دلالت بر توحید دارد 140
- 3-2. روایاتی که بر وجود تکلیف دلالت دارد 143
- 4-2. روایاتی که سهل بن زیاد درباره احکام شرعی دارد 144
- 3. روایاتی که ربطی به معنا غلوّ ندارند 148
10. شیخ طوسی قدس سره
درکتاب فهرست:
سهل بن زیاد آدمی رازی، کنیه اش أباسعید است. او ضعیف می باشد، و کتابی دارد که آن را ابن أبی جید، از محمد بن حسن، از محمد بن یحیی، از محمد بن أحمد بن یحیی، از سهل برای ما نقل نموده است، و نیز محمد بن حسن بن ولید، از سعد و حمیری از أحمد بن أبی عبدالله از سهل آن را روایت کرده اند.(1)
ایشان در همین کتاب در ذیل ترجمه محمد بن أحمد بن یحیی قدس سره نیز جریان استثنای ابن ولید را نقل می کند.(2)
درکتاب إستبصار:
ایشان در جزء 3 باب «أنه لا یصح الظهار بیمین» در ذیل حدیث 935 می فرماید:
و امّا خبر نخست، روایت ابوسعید آدمی است که در نزد ناقدین (ارزیابی کنندگان) اخبار بسیار ضعیف می باشد و ابوجعفر بن بابویه آن را از رجال نوادر الحکمه استثناء کرده است.(3)
در کتاب رجال:
ایشان یک بار سهل را از یاران امام جواد علیه السلام شمرده و می گوید: «سهل بن زیاد آدمی مکنّی به أباسعید و از اهالی ری می باشد»(4) و بار دیگر او را از یاران امام هادی علیه السلام نام برده و می فرماید: «سهل بن زیاد آدمی، کنیه اش أباسعید بوده و فردی ثقه و رازی (اهل ری)
1- (1) «سهل بن زیاد الأدمی الرازی یکنی أبا سعید، ضعیف، له کتاب أخبرنا به ابن أبی جید، عن محمد بن الحسن، عن محمد بن یحیی، عن محمد بن أحمد بن یحیی، عنه، و رواه محمد بن الحسن بن الولید، عن سعد و الحمیری عن أحمد بن أبی عبد الله عنه» (محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ص 228).
2- (2) محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ص 408 شماره 623.
3- (3) «و أما الخبر الأول فراویه أبو سعید الآدمی و هو ضعیف جدا عند نقاد الأخبار و قد استثناه أبو جعفر بن بابویه فی رجال نوادر الحکمه» (محمد بن حسن طوسی، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، 261:3).
4- (4) محمد بن حسن طوسی، الرجال، ص 375.