سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 73

می باشد»(1) و برای بار سوم هم او را در زمره یاران امام عسکری علیه السلام نام می برد و می گوید: «سهل بن زیاد، کنیه اش أباسعید] و لقبش [آدمی رازی است».(2)

گفتار دوم: اقوال متأخّرین

اشاره

تا این جا دیدگاه و مواضع پیشینیان ذکر گردید، ولی نیکوست که اشاره ای هم به گفتار متأخّرین داشته باشیم. از این رو، ایشان را به دو گروه «تضعیف کنندگان» و «توثیق کنندگان» تقسیم کرده و به طرح اقوالشان می پردازیم.

کسانی که سهل را تضعیف کرده اند

1. ابن شهرآشوب قدس سره

وی درباره سهل بن زیاد می نویسد: «ضعیف، له کتاب».(3)

2. سید بن طاووس قدس سره

ایشان پس از نقل تضعیفات، به توثیق شیخ قدس سره در کتاب رجال اشاره کرده و می نویسد:

... پس این که شیخ هنگام نام بردن سهل در میان یاران هادی علیه السلام اورا توثیق می کند، لغزشی است که از قلم شریف ایشان سرزده است.(4)

بنابراین، ایشان هم با تضعیف سهل موافق است.

در جای دیگر می فرماید:

... در طریق به این کتاب، سهل بن زیاد و بکر بن صالح واقع شده اند که هر دو ضعیف می باشند.(5)

1- (1) همان، ص 387.
2- (2) همان، ص 399.
3- (3) محمد بن علی بن شهرآشوب مازندرانی، معالم العلماء، ص 57، شماره 383.
4- (4) «وعلی هذا یکون توثیقه ایاه عند عدّه له من أصحاب الهادی علیه السلام سهوا من قلمه الشریف» (حسن بن زین الدین (صاحب المعالم)، تحریر طاووسی، ص 271).
5- (5) همان، 419:1.