- مقدمه معاونت پژوهشی 1
- اشاره 6
- گفتار یکم: مبانی توثیق 8
- اشاره 8
- الف) توثیق خاص 8
- اشاره 41
- ب) سرزنش راوی از سوی دانشمندان رجالی 41
- الف) تصریح یا اشاره معصوم علیه السلام به ضعف 41
- اشاره 57
- گفتار یکم: نگاهی به سرگذشت سهل بن زیاد 58
- اشاره 58
- تاریخ درگذشت 59
- خانواده سهل 61
- ویژگی های شخصیتی و مذهبی سهل 61
- کتاب های سهل بن زیاد 62
- گفتار دوم: اساتید و شاگردان سهل بن زیاد 62
- اشاره 65
- 1. محمد بن الحسن بن ولید قدس سره 67
- گفتار یکم: اقوال متقدمین 67
- 2. عباس بن نوح قدس سره 68
- 5. مرحوم برقی قدس سره 69
- 4. فضل بن شاذان قدس سره 69
- 6. مرحوم کشی قدس سره 69
- 8. مرحوم ابن غضائری قدس سره 70
- گفتار دوم: اقوال متأخّرین 73
- اشاره 73
- کسانی که سهل را تضعیف کرده اند 73
- کسانی که اعتماد بر سهل را روا دانسته اند 76
- سهل بن زیاد در کتاب های فقهی 79
- اشاره 81
- 1. تضعیف و بیرون شدن سهل به دست احمد بن محمد بن عیسی اشعری 83
- گفتار یکم: انگیزه های تضعیف 83
- 4. تضعیف سهل بن زیاد از سوی مرحوم نجاشی قدس سره 101
- 5. تضعیف سهل بن زیاد از سوی شیخ طوسی قدس سره 102
- 6. تضعیف ابن ولید قدس سره 109
- 7. شهادت برخی از بزرگان به عامّی بودن سهل 109
- گفتار دوم: ادلّه و شواهد وثاقت سهل بن زیاد 110
- 1. موضع شیخ مفید قدس سره در قبال سهل 110
- 2. توثیق شیخ طوسی قدس سره در کتاب الرجال 111
- 3. کثرت روایت سهل بن زیاد 116
- 4. کثرت روایت أجلّاء از سهل بن زیاد 116
- 5. مکاتبه سهل و امام عسکری علیه السلام 119
- 6. نرسیدن لعن یا نکوهش از معصومین علیهم السلام 121
- 7. کتاب توحید و روایات سالم از سهل بن زیاد 122
- 8. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب کامل الزیارات 123
- 9. وجود نام سهل در سلسله اسناد کتاب تفسیر قمی 125
- 10. شیخ اجازه بودن سهل بن زیاد 126
- اشاره 128
- 1. احادیثی که ممکن است پیشینیان و اهل قم، معانی غلوّآمیز را از آن ها برداشت کرده باشند 130
- اشاره 138
- 2. احادیث مقابل معنای غلوّ 138
- 2-2. روایاتی که دلالت بر توحید دارد 140
- 3-2. روایاتی که بر وجود تکلیف دلالت دارد 143
- 4-2. روایاتی که سهل بن زیاد درباره احکام شرعی دارد 144
- 3. روایاتی که ربطی به معنا غلوّ ندارند 148
11. غلامرضا عرفانیان
ایشان، که از اندیشمندان معاصر است، در کتاب مشایخ الثقات خود در موارد گوناگونی به وثاقت سهل بن زیاد تصریح می کند.(1)
سهل بن زیاد در کتاب های فقهی
برخی از فقیهان نیز در کتاب های خود به تضعیف سهل پرداخته اند. به عنوان نمونه:
1 - حسن بن ابی طالب (فاضل آبی قدس سره) در کشف الرموز.(2)
2 - محقق حلّی قدس سره در رسائل التسع و نکت النهایه و المعتبر.(3)
3 - شهید اول قدس سره در الدروس و غایه المراد.(4)
4 - شهید ثانی قدس سره در رسائل و مسالک الافهام.(5)
5 - یحیی ابن سعید حلّی قدس سره در نزهه الناظر.(6)
6 - سید عمید الدین عمیدی قدس سره در کنز الفوائد.(7)
7 - فاضل مقداد قدس سره در التنقیح الرائع.(8)
و بسیاری از فقیهان متقدم و متأخّر دیگر.
1- (1) غلامرضا عرفانیان، مشایخ الثقات، ص 67، 104، 105، 119.
2- (2) حسن بن ابی طالب یوسفی (فاضل آبی)، کشف الرموز، 68:1 و 96 و 299 و 299 و 109:2 و 240 و 415 و 651.
3- (3) نجم الدین جعفر بن حسن (محقق حلّی)، رسائل التسع، ص 129؛ نکت النهایه، 177:2؛ المعتبر فی شرح المختصر، 81:1 و 261 و 281 و 288 و 346.
4- (4) محمد بن مکی عاملی (شهید اول)، الدروس الشرعیه فی فقه الإمامیه، 134:2؛ غایه المراد فی شرح نکت الإرشاد، 477:2 و 366:4.
5- (5) زین الدین عاملی، رسائل شهید ثانی، 459:1؛ مسالک الافهام؛ 402:7.
6- (6) یحیی بن سعید حلی، نزهه الناظر فی الجمع بین الاشباه و النظائر، ص 48، 96، 154.
7- (7) سید عمید الدین عمیدی، کنز الفوائد فی حل مشکلات القواعد، 551:3.
8- (8) مقداد بن عبد اللَّه (فاضل مقداد)، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، 385:1 وو 391 و 368:3 و 127:4 و 306:4 و 391 و 490 و 493.