سهل بن زیاد در آیینه علم رجال صفحه 84

جناب شیخ طوسی قدس سره در رجال(1) و علامه در خلاصه(2) او را به روشنی توثیق کرده اند و نجاشی در رجال خود از وجاهت و فقاهت او سخن می گوید که همین دلالت بر وثاقت او دارد.(3) شیخ طوسی نیز عین همین سخنان را در فهرست(4) خود می آورد. افزون بر این، فراوانی روایات او و کثرت روایت أجلّاء از وی نیز می تواند نشانه ای بر وثاقت او باشد.

برخی از لغزش های احمد بن محمد

در برابر توثیقاتی که ذکر شد، شواهدی وجود دارد که در نوع نگرش، سطح بینش و درستی اجتهاداتی که احمد بن محمد درباره سایر راویان انجام داده است، ابهام و تردید ایجاد می کند:

شاهد یکم

مرحوم نجاشی قدس سره در ترجمه علی بن محمد بن شیره قاسانی می گوید:

علی بن محمد فقیهی بود که دارای فراوانی حدیث و فضل بود، ولی احمد بن محمد بن عیسی بر او خرده گرفت و گفت که از او مذاهب ناشناخته ای شنیده است، ولی در کتاب های علی بن محمد، مطلبی که بر چنین مذاهب ناشناخته ای دلالت کند، وجود ندارد.(5)

هرچند این کلام نجاشی قدس سره سرزنش یا دروغ گو دانستن احمد به شمار نمی رود - زیرا چه بسا است مذاهب ناشناخته از شنیده های خود احمد بوده و علی بن محمد آن ها را در کتاب های خود نیاورده باشد - ولی با توجه به سابقه اجتهادات احمد بن محمد و

1- (1) محمد بن حسن طوسی، الرجال، ص 351.
2- (2) حسن بن یوسف اسدی حلّی، خلاصه الاقوال، ص 14.
3- (3) رجال نجاشی، ص 82.
4- (4) محمد بن حسن طوسی، الفهرست، ص 25.
5- (5) «إنّ علی بن محمد کان فقیهاً مکثّراً من الحدیث فاضلاً، غمز علیه أحمد بن محمد بن عیسی و ذکر أنّه سمع منه مذاهب منکره و لیس فی کتبه ما یدلّ علیه» (رجال نجاشی، ص 255).