صرف میر صفحه 19

فعل است خواه تثنیه باشد و خواه جمع ، و خواه مذکّر باشد و خواه مؤنّث(1) و فاعل نَصَرَ و نَصَرتْ شاید که ظاهر باشد چون نَصَرَ زَیْدٌ ونَصَرَتْ هِنْدٌ وشاید که ضمیر مستتر باشد چون «زَیْدٌ نَصَرَ» اَیْ هو و «هِنْدٌ نَصَرَتْ» اَیْ هی.

فصل: «یاء» در یَنصُر و یَضرِبُ

یایِ در یَنْصُرُ و یَضْرِبُ ، علامت غیبت و حرف استقبال است. و الف در یَنْصُرانِ و یَضْرِبانِ علامت تثنیه مذکّر و ضمیر فاعل است ، و نون عوض رفع است که در واحد بوده. و یاء در یَنْصرُون و یَضْرِبُونَ هم چنان علامت غیبت و حرف استقبال است ، و واو علامت جمع مذکر و فاعل فعل است و نون عوض رفع است که در واحد بوده و این ضمّه برای مناسبت واو است. و تاء در تَنْصُرُ و تَضْرِبُ و تَنْصُرانِ و تَضْرِبانِ علامت غائبه مؤنّث است ، و الف علامت تثنیه و هَم ضمیر فاعل و نون عوض رفع است که در واحد بوده. و یایِ در یَنْصُرْنَ و یَضْرِبْنَ علامت غیبت و حرف استقبال است ، و نون علامت جمع مؤنّث و ضمیر فاعل است. و تاء در تَنْصُرُ و تَضْرِبُ علامت خطاب و حرف استقبال است و اَنْتَ در وَیْ مستتر است دائماً ، که فاعل فعل است و تایِ در تَنْصُرانِ و تَضْرِبانِ علامت خِطابِ و حرف استقبال است ، و الف علامت تثنیه مذکّر و ضمیر فاعل است و نون عوض رفع است که در واحد بوده. و تاء در تَنْصُرُونَ و تَضْرِبُونَ علامت خطاب و حرف استقبال است و واو ضمیر جمع مذکّر است و نون عوض رفع است که در واحد بوده. و تایِ در تَنْصُرِینَ و تَضْرِبینَ علامت خطاب و حرف استقبال است ، و یاء ضمیر واحد مؤنّث و فاعل فعل است و