کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1040

صفحه 1040

1- در اُحْمُورَ التقاء ساکنین علی حده میباشد و جائز است و مراد از التقاء ساکنین در شرح تصریف بیان میشود در نزد قول مصنف و یلحق الفعل غیر الماضی والحال نونان للتاکید و نیز در همانجا بیان میشود که التقاء ساکنین علی حده جایز است وعلی غیر حده جائز نیست.

2- اُحمُورَّ در اصل اِحْمارَّ بود معلوم بود خواستیم مجهولش بنا کنیم اول متحرک منه که میم باشد ضمّه دادیم و ماقبل آخرش را کسره ،بعد تلفظ ممکن نشد الف ساکن ماقبل مضموم را قلب بواو کردیم و همزه هم بمتابعت اول متحرک منه مضموم شد اُحْمُورَّ شد یعنی قرمز کرده شد یکمرد غایب در زمان گذشته

3- در اصل تَدَحْرَجَ بود معلوم بود خواستیم مجهول بنا کنیم اولش را که تاء است ضمه دادیم و ما قبل آخرش را کسر تُدَحْرِج شد التباس رساند به مضارع مخاطب باب فعلَل خواستیم از التباس بیرون در آوریم فاء الفعلش را که دال باشد نیز ضمه دادیم تُدُحرِجَ شد یعنی غلطیده شد یک مرد غائب در زمان گذشته

4- اُحْرُنجِمَ در اصل اِحرَنْجَمَ بود معلوم بود خواستیم مجهولش بنا کنیم اول متحرک منه را که راء باشد ضمه دادیم و ما قبل آخرش را کسره و همزه نیز به متابعت اول متحرک منه مضموم شد یعنی جمع کرده شده یک مرد غائب در زمان گذشته

فعل مستقبل مجهول

فصل : چون فعل مستقبل را از برای مفعول بنا کنند ، حرف استقبال را مضموم کنند ( اگر مضموم نباشد ) و عین را مفتوح کنند ( اگر مفتوح نباشد ) چون : یُنْصَرُ و یُضْرَبُ و یُعْلَمُ و یُمْنَعُ و یُشْرَفُ و یُحْسَبُ و یُکْرَمُ و یُصَرَّفُ و یُضارَبُ و یُکْتَسَبُ و یُتَضارَبُ و یُتَصَرَّفُ و یُحْمَرُّ و یُحْمارُّ و یُسْتَخْرَجُ و در رباعیّ ، لام اوّل را مفتوح کنند به جای عین چون یُدَحْرَجُ و یُتَدَحْرَجُ و یُحْرَنْجَمُ و یُقْشَعَرُّ.

فصل : بدانکه امر حاضر در فعل مجهول به طریق امر غایب باشد چون : لِتُضْرَبَ لِتُضْرَبا لِتُضْرَبُوا لِتُضْرَبی لِتُضْرَبا لِتُضْرَبْنَ. و بر این قیاس بود امر مجهولِ مجموع ثلاثی مجرد و مزید فیه و رباعی مجرد و مزید فیه.

فصل: نون تأکید ثقیله و خفیفه

بدانکه چون نون تأکید(1) ثقیله درآید در امر حاضر معلوم گویی اُطْلُبَنَّ (2) اُطْلُبانِّ اُطْلُبُنَّ (3) اُطْلُبِنَّ اُطْلُبانِّ اُطْلُبْنانِّ (4) و در امر حاضر مجهول گویی لِتُطْلَبَنَّ

[شماره صفحه واقعی : 29]