دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1102

صفحه 1102

1- یوسف : 13.

والمبنیّ للفاعل منه ، ما کان حرف المضارعه منه ، مفتوحاً ، إلّا ما کان ماضیه علی أربعه أحرف ، فإنَّ حرف المضارعه منه ، یکون مضموماً أبداً ، نحو : یُدَحْرِجُ ویُکْرِمُ ویُفَرِّحُ ویُقاتِلُ ، وعلامه بناء هذه الأربعه للفاعل کون الحرف الّذی قبل آخره مکسوراً أبداً ، مثاله مِن یَفْعُلُ : یَنْصُرُ یَنْصُرانِ یَنْصُرُونَ الی آخره ، وقس علی هذا یَضْرِبُ وَیعْلَمُ ویُدَحْرِجُ ویُکْرِمُ ویُقاتِلُ ویُفَرِّحُ ویَتَکَسَّرُ ویَتَباعَدُ ویَنْقَطِعُ ویَجْتَمِعُ ویَحْمَرُّ ویَحْمارُّ ویَسْتَخْرِجُ ویَعْشَوْشِبُ ویَقْعَنْسِسُ ویَسْلَنْقی ویَتَدَحْرَجُ ویَحْرَنْجِمُ ویَقْشَعِرُّ.

والمبنیّ للمفعول منه ، ما کان حرف المضارعه منه مضموماً ، وما قبل آخره مفتوحاً ، نحو : یُنْصَرُ ویُدَحْرَجُ ویُکْرَمُ ویُقاتَلُ ویُفَرَّحُ ویُسْتَخْرَجُ.

واعلم : أنّه یدخل علی الفعل المضارع «ما ولا» النّافیتان ، فلا تغیّران صیغته ، تقول : لا یَنْصُرُ لا یَنْصُرانِ لا یَنْصُروُنَ الی آخره ، وکذا : ما یَنْصُرُ ما یَنْصُرانِ ما یَنْصُرُونَ الی آخره.

ویدخل الجازم فیحذف منه حرکه الواحد ، ونون التّثنیه ، والجمع المذکّر ، والواحده المخاطبه ، ولا یحذف نون جماعه المؤنّث ، فإنّها ضمیر ، کالواو فی جمع المذکّر فتثبت علی کلّ حال ، تقول : لَمْ یَنْصُرْ لَمْ ینصُرا لَمْ یَنْصُروا الی آخره.

ویدخل النّاصب فَیُبْدَل من الضّمّه فَتْحهً ، ویسقط النّونات سوی نون جماعه المؤنّث ، فتقول : لَن یَنْصُرَ لَن یَنْصُرا لن یَنْصُروا الی آخره.

ومن الجوازم لام الأمر ، فتقول فی أمر الغائب : لِیَنْصُرْ لِیَنْصُرا لِیَنْصُرُوا لِتَنْصُرْ لِتَنْصُرا لِیَنْصُرْنَ ، وکذلک لِیَضْرِبْ ولِیَعْلَمْ ولِیُدَحْرِج وغیرها.

ومنها لاء النّاهیه ، فتقول فی نهی الغائب : لا یَنْصُرْ لا یَنْصُرا لا یَنْصُرُوا لا تَنْصُرْ لا تَنْصُرا لا یَنْصُرْنَ ، وفی نهی الحاضر : لا تَنْصُرْ لا تَنْصُرا لا تَنْصُرُوا إلی آخره وکذا قیاس سائر الأمثله.

[شماره صفحه واقعی : 4]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه