دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1138

صفحه 1138

فکأنّهما علی اربعه احرف تقدیراً أو بانّهما من الشّواذّ ولا یجب أن یدخل فی الحدّ الشّواذ ونحو : خِصِّم وقتّل بالتشدید ، والاصل اختصم واقتتل ادغمت التّاء فیما بعدها وحذفت الهمزه لعدم الاحتیاج فیکون علی خمسه احرف تقدیراً فلهذا یفتح حرف المضارعه ویقال : یخصّم ویقتّل وهاهنا موضع بحث ولمّا ضمّ حرف المضارعه من هذه الاربعه کما فی المبنیّ للمفعول اراد ان یذکر علامه کون هذه الاربعه مبنیّاً للفاعل.

فقال : [ وعلامه بناء هذه الاربعه ] یعنی یکرم ویدحرج ویقاتل ویفرّح [ للفاعل کون الحرف الّتی قبل الآخر منه ] أی آخر کلّ واحد من هذه الاربعه حال کونه مبنیّاً للفاعل [ مکسوراً ابداً ] بخلاف المبنیّ للمفعول فانّه فیه مفتوح أبداً کما سنذکره فی بحثه [ مثاله ] أی مثال المبنیّ للفاعل [ من یَفْعُل ] بضّم العین [ یَنْصُرُ ینصران ینصرون الخ ] وقد یستعمل لفظ الاثنین فی بعض المواضع للواحد کقول الشّاعر : فَإن تَزْجرانی یَابْنَ عُفّانّ فَانْزَجِرُ***وإن تَرْعیانی اَحْمِ عرضاً مُمَنَّعا

وکقوله فقلت لصاحِبی لا تحبِسانا***بِنَزع اُصولِهِ واجْذَرّ شیحاً [ وقس علی هذا ] المذکور من التّصریف [ یَضْرِبُ وَیَعْلَم ویُدَحْرِجُ ویقاتِلُ ویُکْرِمُ ویُفَّرحُ وَیَتَکسَّرُ ویَتَباعدُ ویَنْقَطِعُ ویَجْتَمِعُ ویحمارّ ویستخرجُ ویتدحْرَجُ ویعشوشب ویجلوّز ویَقْعَنسسُ ویسلنقی ویحرنجم ویقشعرّ ] ونحن لا نشتغل بتفصیلها فإنّه لا یخفی علی من له أدْنی تامّل وتمیّز ولو اشکل شیء من نحو : یقشعرّ ویسلنقی یعرف فی المضاعف والنّاقص.

[ والمبنیّ للمفعول منه ] أی من المضارع [ ما ] أی الفعل المضارع الّذی [ کان حرف المضارعه منه مضموماً ] حملاً علی الماضی [ وکان

[شماره صفحه واقعی : 25]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه