دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1370

صفحه 1370

1- هود : ٨.

بات ، نحو : قائماً کانَ زید ، وقسم لا یجوز وهو ما أوّله ( ما ) فإنّه لا یتقدّم علیه معموله ولکن یتقدّم علی اسمه فَحَسْبُ ، خلافاً لابن کیسان وأتباعه ، فإنّه یُجَوِّزُ تقدیم أخبار هذا القسم علی نفسه غیر ما دام ، وقسم مختلف فیه وهو لَیْسَ.

النوع الحادی عشر : أفعالُ المُقَارَبه

وإنّما سمّیت هذه الأفعال ، أفعال المقاربه لأنّها وضعت لدنوّ الخبر إلی فاعلها رجاءً أو حصُولاً أو أخذاً فیه وهی أربعه أفعال : الأوّل : عَسی ، والثانی : کادَ ، والثالث : کَرَبَ ، والرابع : أوشک.

وعملها کعَمَلِ کان لأنّها من أخوات کان ، لکونها أیضاً لتقریر الفاعل علی صفه بسبیل المقاربه رجاءً أو حصولاً أو أخذاً فیه ، إلّا أنّه أفردها بالذّکْر لاختصاص خبرها بالفعل المضارع ، وامتناع تقدیم خبرها علیها ، وجواز تقدیم خبر کان علیها.

أمّا عسی ، فهی غیر متصرّفه وخبرها فعل المضارع مع أنْ ، نحو : عسی زَیْدٌ أن یَخْرُجَ ، وقد تحذف أن ، تشبیهاً بکاد ، نحو : عسی زید یَخْرجُ ، وقد تقع أن مَعَ الفعل المضارع فاعلاً لها ، ویقتصر علیه وحینئذٍ تکون تامّه ، نحو : عسی أن یخرج زید.

وکاد ، نحو : کاد زَیْدٌ یخرجُ ، وخبر کاد الفعل المضارع بغیر أنْ ، وقد تدخل أنْ علی خبر کادَ تشبیهاً بعسی ، نحو : کاد زیدٌ أن یخرجَ.

وأوْشَکَ ، نحو : أوشَک زَیْدٌ یَخْرُجُ ، ویستعمل استعمال عسی وکادَ ، نحو : أوْشَکَ زیدٌ أنْ یَخْرُجَ ، وأوْشَک زیدٌ یَخْرُجُ.

وکَرَبَ یستعمل استعمال کاد ، نحو : کَرَبَ زیدٌ یَخْرُجُ.

ثمّ اعْلم : أنّ معنی عسی مقاربه الأمر علی سبیل الرجاء والطمع ،

[شماره صفحه واقعی : 23]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه