دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1377

صفحه 1377

1- یعنی آن که ناتوان است از جنگ کردن و کشتن دشمنان خود گمان می کند که فرار از جنگ، اجل و مرگ او را به تأخیر می اندازد ، شاهد در عمل مصدر با الف ولام است. (النِکایه اَعْدائه) جامع الشواهد.

النوع الثالث : اسْمُ الفاعِلِ

وهو ما اشتقّ من فعل لمن قام به الفعل بمعنی الحدوث ، ویعمل عَمَلَ یَفْعَلُ مِنْ فِعْلِهِ ، سواء کان لازماً ، أو متعدّیاً ، بشرط معنی الحال والاستقبال ، نحو : زید ذاهب أخوهُ الآن ، أوْ غداً ، وزَیْدٌ ضارِبٌ غلامُهُ عمراً ، الآن ، وغداً. ولو قلت فیهما أمْسِ لم یجز خلافا للکسائی فإنّه قال : یَعمل اسم الفاعل مطلقاً ، سواء کان بمعنی الماضی ، أو الحال ، أو الاستقبال ، بل یجب أن یضاف إذا کان بمعنی الماضی ، نحو : غُلامُ زَیْدٍ ضاربُ عَمْرو أمْسِ ، إلّا إذا اُرید به حکایه حالٍ ماضیه ، نحو : «وَکَلْبُهُم بَاسِطٌ ذِرَاعَیْهِ بِالْوَصِیدِ» (1) ، فإنّه عمل ولم یضف.

وإن کان لاسم الفاعل الّذی بمعنی الماضی معمول آخر ، غیر الّذی اُضیف إلیه نُصِبَ بفعل مقدّر دلّ علیه اسم الفاعل ، نحو : زَیْدٌ مُعْطی عَمْرو دِرْهَماً أمس.

ویشترط أیضاً أن یعتمد اسم الفاعل علی المبتدأ ، أو ذی الحال ، أو الموصوف ، أو الموصول ، أو الهمزه ، أو ما ، نحو : زَیْدٌ قائمٌ أبُوهُ ، وجاءَ زَیْدٌ عادِیاً فَرَسَهُ ، ومَرَرْتُ بِرَجُلٍ قائم غُلامُهُ ، وجاءَ زَیْدٌ الضارِبُ أبُوه عَمْراً ، وأقائمُ الزَیْدانِ ، وما قائمُ الزَیدان.

واعلم : انّه إذا دخلت اللام علی اسم الفاعل استوی الجمیع من الماضی والحال والاستقبال ، تقول : مَرَرْتُ بالضارب أبُوهُ زَیْداً الآنَ ، أوْ غداً ، أوْ أمس.

[شماره صفحه واقعی : 30]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه