دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1467

صفحه 1467

1- فتح : ٤.

2- یعنی : اسبهای نجیب پسران أبی بکر بلندی دارند بر اسبهای داغدار عربی ، شاهد در وقوع «کان» است زایده در میان جار ومجرور که «علی المسوّمه» باشد بر سبیل ندرت. (جامع الشواهد).

و «ما زالَ» و «ما بَرَحَ» و «ما فَتئَ» و «ما انْفکَّ» تدلّ علی ثبوت خبرها لفاعلها نحو : ما زالَ زَیْدٌ أمیراً ، ویلزمها حرف النفی.

و «ما دام» تدلّ علی توقیت أمر بمدّه ثبوت خبرها لفاعلها نحو : أقُومُ ما دامَ الأمیرُ جالِساً ، و «لَیْسَ» تدلّ علی نفی معنی الجمله حالاً ، وقیل مطلقاً نحو : لَیْسَ زَیْدٌ قائِماً. وقد عرفت بقیّه أحکامها فی القسم الأوّل فلا نعیدها.

فصل : أفعال المقاربه

أفعال وضعت للدلاله علی دنوّ الخبر لفاعلها. وهی علی ثلاثه أقسام : الأوّل : للرجاء وهو : «عَسی» ، فعل جامد ولا یستعمل منه غیر الماضی وهو فی العمل مثل کان نحو : عَسی زَیْدٌ أنْ یَقُومَ ، إلّا أنّ خبره فعل المضارع مع «أنْ» نحو : عَسی زَیْدٌ أنْ یَخْرُجَ ، ویجوز تقدیمه نحو : عَسی أنْ یَخْرُجَ زَیْدٌ ، وقد یحذف أنْ نحو : عَسی زَیْدٌ یَقُومُ.

والثانی : للحصول وهو : «کادَ» ، وخبره مضارع دون «أنْ» نحو : کادَ زَیْدٌ یَقُومُ. وقد تدخل «أنْ» نحو : کادَ زَیْدٌ أنْ یَخْرُجَ.

والثالث : للأخذ والشروع فی الفعل وهو : «طَفِقَ» و «جَعَلَ» و «کَرَبَ» و «أخَذَ» ، واستعمالها مثل کادَ نحو : طَفِقَ زَیْدٌ یَکْتُبُ ، إلی آخره. و «أوْشَکَ» ، واستعماله نحو عَسی وکاد.

فصل : فعل التعجّب

وهو ما وضع لإنشاء التعجّب وله صیغتان : «ما أفْعَلَهُ» ، نحو : ما أحْسَنَ زَیْداً أی أیّ شیء أحسنَ زیداً ؟ وفی أحسَنَ ضمیر وهو فاعله.

«وأفْعِلْ بِه» نحو : أحْسِنْ بِزَیْدٍ.

[شماره صفحه واقعی : 50]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه