کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1478

صفحه 1478

1- البقره : ١٢.

2- یعنی : آگاه باش قسم به آنچنان کسی که گریانیده است و خندانیده است خلایق را و قسم به آنچنان کسی که میرانیده و زنده گردانیده است خلایق را و قسم به آنچنان کسی که حکم او ثابت و محقق است و لا محاله جاری خواهد شد. شاهد در اما استفتاحیّه است که بمعنی الا است و از برای تنبیه است و واقع شده است پیش از واو قسم و داخل شده است بر جمله اسمیّه. (جامع الشواهد).

أمّا «نعم» : فلتقریر کلام سابق مثبتاً کان أو منفیّاً.

و «بلی» : تختصّ بإیجاب نفی بعد الاستفهام کقوله تعالی : «أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ قَالُوا بَلَی» (1) ، وخبراً کما یقال : لَمْ یَقُمْ زَیْدٌ ، قلت : بَلی ، أی قد قام.

و «إیْ» : للإثبات بعد الاستفهام ویلزمها «هل» کما اذا قیل لک : هَلْ کانَ کَذا ؟ قلت : إیْ وَاللهِ.

و «أجَلْ ، وجیْر وإنَّ» : لتصدیق الخبر فإذا قیل : جاءَ زَیْدٌ ، قلت : أجَلْ وجَیْر وإنَّ ، أی اُصدِّقُکَ فی هذا الخبر.

فصل : حروف الزیاده

[و هی] سبعه : «إنْ ، وأنْ ، وما ، ولا ، ومِنْ ، والباء ، واللام».

«فإنْ» : تزاد مع ما النافیه نحو : ما إنْ زیدٌ قائِمٌ ، ومع ما المصدریّه نحو : انتظِرْ ما إنْ یَجْلِس الْأمیرُ ، ومع لَمّا نحو : لَمّا إنْ جَلَسْتَ جَلَسْتُ.

و «أنْ» : تزاد مع لمّا نحو قوله تعالی : «فَلَمَّا أَن جَاءَ الْبَشِیرُ» (2) ، وبین واو القسم ولو نحو : وَاللهِ أنْ لَوْ قُمْتَ قُمْتُ.

و «ما» : تزاد مع إذْ ، ومَتی ، وأنّی ، وأیْنَ ، وإنْ الشرطیّه کما تقول : إذْ ما صُمْتَ صُمْتُ ، وکذلک البواقی ، وبعد بعض حروف الجرّ نحو قوله تعالی : «فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّ-هِ» (3).

و «لا» : قلیل وتزاد مع الواو بعد النفی نحو : ما جاءَ زَیْدٌ ولا عَمْروٌ ، وبعد أنْ المصدریّه نحو قوله تعالی : «مَا مَنَعَکَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُکَ» (4).

[شماره صفحه واقعی : 61]