دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1937

صفحه 1937

إذا کان مستقبلاً بأن یکون مضارعاً مثبتاً أو منفیّاً ب- (لا) یجوز الوجهان.

وإذا کان ماضیاً فی معناه یمتنع دخول الفاء ، وإنّما قیّدنا جواز الوجهین فی المضارع المنفی بکونه منفیّاً بلا لأنّه إذا کان منفیّاً بلَنْ مثلاً یجب الفاء کقوله تعالی : «وَمَن یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلَامِ دِینًا فَلَن یُقْبَلَ مِنْهُ» (1).

واعلم أنّه قد یقام «إذا» مقام الفاء کقوله تعالی : «وَإِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَهٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ إِذَا هُمْ یَقْنَطُونَ» (2) أی فهم یقنطون ، وتحقیق ذلک أنّ إذا هذه للمفاجأه فهی فی معنی فاجأتُ فالجزاء حینئذٍ فی الحقیقه فعل ماضٍ وإذا کان کذلک لم یحتجّ إلی الربط والتقدیر فإن تُصِبْهم سیّئهٌ فاجأت زمان قنوطهم.

قال : وتزاد علیها ما للتأکید ولها صدر الکلام ولا تدخل إلّا علی الفعل.

أقول : مثال ذلک قوله تعالی : «فَإِمَّا یَأْتِیَنَّکُم مِّنِّی هُدًی» (3). وسبب صدارتها ما ذکرنا فی الاستفهام. ولا تدخل إلّا علی الفعل لأنّ الشرط یجب أن یکون فعلاً فإن کان ملفوظاً فذاک وإلّا فیجب أن یقدّر کقوله تعالی : «وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ» (4) و «قُل لَّوْ أَنتُمْ تَمْلِکُونَ» (5) فإنّ التقدیر وإنِ استجارک أحَد وقُلْ لَو تَمْلِکُونَ أنْتُمْ.

قال : وإذَنْ جواب وجزاء ، وعملها فی فعل مستقبل غیر معتمدٍ علی ما قبلها وتلغیها إذا کان الفعل حالاً کقولک لمن یحدّثک : إذَنْ أظنّک کاذباً ، أو معتمداً علی ما قبلها نحو أنا إذَنْ أَکْرمُکَ.

[شماره صفحه واقعی : 121]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه