کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 1990

صفحه 1990

فصل : دلالت و انواع آن

بدان که دلالت ، بودن شیء است به حیثیّتی که از علم به وی لازم آید علم به شیء دیگر پس آن شیء اوّل را دالّ گویند وثانی را مدلول. ووضع ، تخصیص شیء است به شیء دیگر بر وجهی که از علم به شیء اوّل حاصل شود علم به شیء ثانی. پس علم به وضع ، سببی است از اسباب دلالت. واقسام دلالت به حکم استقراء سه است :

اوّل دلالت وضعیّه که وضع را در وی مدخل است واین در الفاظ باشد ؛ چون دلالت لفظ زید بر ذات وی ، ودر غیر الفاظ نیز باشد ، چون دلالت خطوط وعقود واشارات ونصب بر معانی که از آنها مفهوم گردد.

دوّم دلالت عقلیّه که به مقتضای عقل است ، واین نیز در الفاظ می باشد چون دلالت لفظ دیز مسموع از وراء جدار بر وجود لافظ. ودر غیر الفاظ باشد چون دلالت مصنوع بر وجود صانع.

سیّم دلالت طبعیّه که به مقتضای طبع باشد واین نیز در الفاظ یافته شود ؛ چون دلالت اح اح بر درد سینه. ودر غیر الفاظ باشد ، چون دلالت حمره بر خجل ، وصفرت بر وجل ، وحرکت نبض بر صحّت وفساد بدن.

فصل :

بدان که آنچه از دلالات معتبر است ، دلالت لفظیّه وضعیّه است ، زیرا که افاده واستفاده معانی در معتاد به این طریق است ، واین دلالت منحصر است در مطابقت وتضمّن والتزام.

مطابقت دلالت لفظ است بر تمام معنی موضوع له خود از این جهت که تمام معنی ، موضوع له اوست ، چون دلالت لفظ انسان بر

[شماره صفحه واقعی : 5]