دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 2150

صفحه 2150

قیاس استثنایی انفصالی

اگر قضیه شرطی در قیاس استثنایی، انفصالی باشد، قیاس، استثنایی انفصالی خوانده می شود. قیاس استثنایی انفصالی نیز به اعتبار مقدّمه استثنایی آن چهار صورت محتمل دارد:

صورت اوّل. قضیّه استثنایی عین مقدم باشد(وضع مقدم )؛ مانند«یا الف ب است یا ج د است. لیکن الف ب است».

صورت دوم. قضیّه استثنایی عین تالی باشد(وضع تالی )؛ مانند«یا الف ب است یا ج د است. لیکن ج د است».

صورت سوم. قضیّه استثنایی نقیض مقدم باشد(رفع مقدم )؛ مانند«یا الف ب است یا ج د است. لیکن الف ب نیست».

صورت چهارم. قضیّه استثنایی نقیض تالی باشد(رفع تالی )؛ مانند«یا الف ب است یا ج د است. لیکن ج د نیست».

استنتاج در قیاس استثنایی انفصالی

این نوع قیاس از نظر منتج یا عقیم بودن مانند قیاس استثنایی اتصالی نیست؛ بلکه استنتاج در هر یک از اقسام آن، دارای ضوابط و قوانین خاصی است:

قیاس استثنایی انفصالی حقیقی

در این قسم از قیاس استثنایی انفصالی چهار روش برای استنتاج وجود دارد:

یک. اثبات مقدّم برای استنتاج رفع تالی؛ مانند«یا عدد زوج است یا عدد فرد است. لیکن این عدد زوج است. پس این عدد فرد نیست».

دو. اثبات تالی برای استنتاج رفع مقدّم؛ مانند«یا عدد زوج است یا عدد فرد است. لیکن این عدد فرد است. پس این عدد زوج نیست».

سه. رفع مقدّم برای استنتاج اثبات(وضع )تالی؛ مانند«یا عدد زوج است یا عدد فرد است. لیکن این عدد زوج نیست. پس این عدد فرد است».

چهار. رفع تالی برای استنتاج اثبات(وضع )مقدّم؛ مانند«یا عدد زوج است یا عدد فرد است. لیکن این عدد فرد نیست. پس این عدد زوج است».

[شماره صفحه واقعی : 141]

کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه