کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 625

صفحه 625

1- التصریح بمضمون التوضیح،مبحث تصریف.

حرف اصلی مشدد است)می آوریم مانند:اِخْتَصَمَ(حروف اصلی:خ-ص-م)- اخْصَصَمَ-اِخَصَّمَ-خَصَّمَ-فَعَّلَ؛اذْتَکَرَ(حروف اصلی:ذ-ک-ر)-اِذْذَکَرَ- اذَّکَرَ-اِفَّعَلَ؛تَدارَکَ(حروف اصلی:د-ر-ک)-اِدْدارَکَ-اِدّارَکَ-اِفّاعَلَ (1).

در مواردی هم برخلاف آنچه گفته شد عمل می شود،مانند:هِدایَه-مَهْدُویٌ- مَهْدُیٌّ-مَهْدِیٌّ-مَفْعُولٌ (2).

قاعده 7.هرگاه در کلمه ای«قلب»(قلب مکانی،جابه جایی حروف)واقع شده باشد،یعنی ترتیب حروف اصلی کلمه به هم خورده باشد،در وزن نیز ترتیب«ف»، «ع»و«ل»به هم خواهد خورد.مثلاً می گوییم:جاه بر وزن عَفَل است،زیرا با مراجعه به کلمات متجانس آن از قبیل وَجْه،وَجیه،وَجاهَه و غیره معلوم می شود«ج»عین الفعل است و«ا»که منقلب از«واو»است فاء الفعل می باشد (3).

فایده وزن

با دانستن وزن کلمه به امور زیر می توان پی برد:

1.حروف اصلی و زاید؛

2.حرکت و سکون و نوع حرکت هریک از حروف؛

3.جابه جایی حروف اصلی(به هم خوردن ترتیب طبیعی حروف)در موردی که حروف کلمه جابه جا شده باشد؛

4.حذف برخی از حروف اصلی چنانچه حذفی در حروف اصلی رخ داده باشد.

[شماره صفحه واقعی : 29]