کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 648

صفحه 648

1- شرح رضی بر کافیه،ج 2،ص 413.

2- هرگاه دیده شود که با بودن ضمیر بارز در آخر صیغه ای از فعل،اسم ظاهر نیز به عنوان فاعل آورده شده است، باید آنچه را در آخر چنین صیغه ای دیده می شود را تنها علامت فاعل دانست نه ضمیر،مانند:«أَکَلُونِیَ الْبَراغیثُ». همین توجیه در دو آیه شریفه: وَ أَسَرُّوا النَّجْوَی الَّذِینَ ظَلَمُوا (الأنبیاء3/)و ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا کَثِیرٌ مِنْهُمْ (المائده71/)محتمل است(تفسیر مجمع البیان).چنین مواردی توجیه دیگری نیز دارد که در علم نحو بیان شده است(شرح رضی بر کافیه،ج 1،ص 258).

چهار نکته درباره ضمایر ماضی معلوم

1.فاعل در شش صیغه غایب می تواند به دو صورت-ضمیر یا اسم ظاهر-آورده شود و در هشت صیغه دیگر(صیغه های مخاطب و متکلم)لزوماً باید به صورت ضمیر باشد.

2.فاعل شش صیغه غایب چنانچه ضمیر باشد در صیغه های 1 و 4 مستتر،و در چهار صیغه دیگر بارز است.

3.به هریک از ضمایر صیغه های مخاطب و متکلم«ضمیر حاضر»نیز گفته می شود.

4.علت مستتر دانستن ضمیر در صیغه های 1 و 4 ماضی معلوم این است که در آخر این دو صیغه چیزی که بتوان آن را ضمیر بارز دانست وجود ندارد (1).

پرسش و تمرین

1.فعل و خصوص فعل ماضی را تعریف کنید.

2.چرا ماضی معلوم ثلاثی مجرد سه وزن دارد؟

3.در ماضی معلوم ثلاثی مجرد هریک از علامت های زیر مخصوص چه صیغه ای است؟

وْ،تا،نَ،تَ،تُما،تِ،تُ.

4.صیغه های زیر چگونه ساخته می شوند؟2،4،5،8،9،13 و 14.

5.معنای صیغه های فوق را از فعل«ذَهَبَ»بیان کنید.

6.به جای هریک از جملات زیر،صیغه مناسب بگذارید:دو زن رفتند،من دانستم،تو رفتی،شما دو مرد رفتید،زنان نیکو شدند،ما دانستیم،شما گروه زنان رفتید،مردها دانستند.

7.افعال زیر را صرف کنید:سَأَلَ،قَتَلَ،عَظُمَ،شَهِدَ،کَبُرَ،رَحِمَ،صَدَقَ،رَؤُفَ.

[شماره صفحه واقعی : 52]