کتابخانه بالقرآن

دروس حوزه علمیه جدید پایه 1 صفحه 653

صفحه 653

1- «اعراب»عبارت است از حالت آخر کلمه که به اقتضای عامل حاصل می شود،و«بِناء»عبارت است از حالت ثابت آخر کلمه.کلمه ای را که اعراب بپذیرد«مُعْرَب»و کلمه ای را که اعراب نپذیرد«مَبْنِیّ»می نامند.

2- در مورد وزن مضارع فَعَلَ و فَعِلَ قواعدی وجود دارد که برای شناخت آنها می توان به شرح رضی بر شافیه،ج 1 ص 117 تا 138 مراجعه نمود.همچنین مضارع برخی ماضی ها به دو وزن آمده است،مانند:حَسَدَ یَحْسِدُ و یَحْسُدُ،فَسَقَ یَفْسِقَ و یَفْسُقُ و...(همان،ص 118).

3- یَحْسَبُ نیز درست است بلکه بیش از یَحْسِبُ به کار می رود.

هریک از ماضی-مضارع های مذکور را«باب»می نامند و می گویند:فعل ثلاثی مجرد معلوم شش باب دارد.

برخی از افعال ثلاثی مجرد در بیش از یک باب از ابواب مذکور به کار رفته اند، مانند:ماتَ یَماتُ-فَعَلَ یَفْعَلُ و ماتَ یَمُوتُ-فَعَلَ یَفْعُلُ (1).

پرسش و تمرین

1.فعل مضارع را تعریف کنید.

2.مضارع معلوم ثلاثی مجرد چه وزن هایی دارد؟چرا؟

3.مضارع معلوم ثلاثی مجرد از چه گرفته می شود و چگونه؟

4.صیغه های زیر در فعل مضارع معلوم ثلاثی مجرد چگونه ساخته می شوند؟1،4،7، 13،14،6،12،8 و 11.

5.نام صیغه های سؤال 4 چیست؟

6.مضارع های زیر را صرف کنید:یَعْمَلُ،یَحْسُدُ،یَقْذِفُ،یَشْرُفُ،یَکْتُبُ،یَقْرَءُ و یَصْبِرُ.

7.صیغه های زیر را از یَعْلَمُ معنا کنید:1،4،7،13،14،2،5،8،11،3 و 10.

8.وضعیت ضمایر فعل مضارع را توضیح دهید.

9.حروف مضارعه و حرکت آنها در مضارع معلوم ثلاثی مجرد و جای هریک از آنها را بیان کنید.

10.اعراب و علامت رفع در صیغه های فعل مضارع چگونه است؟

11.در چه صیغه هایی از مضارع معلوم ثلاثی مجرد،لام الفعل ساکن است؟خصوصیت مشترک میان این صیغه ها چیست؟

12.ضمایر فعل ماضی و مضارع را در دو ستون کنار هم بنویسید و باهم مقایسه کنید؟.

[شماره صفحه واقعی : 57]